Emekliler hem gelir, hem de grup içindeki dağılım açılarından, maalesef, fevkalade olumsuz durumdadırlar. Emeklilerin maruz kaldığı olumsuzluk hem ekonominin maddi koşulları, hem de ekonomiye ve topluma başat hakim ideoloji açılarından ele alınması gereken toplumsal trajedidir. Bu yazıda konuyu, ekonomik temel ve onun üzerinde oluşan sermaye ideolojisi bağlamında şekillenen siyasal tercih açılarından irdeleyelim.

Emeklilerin bağlı olduğu SGK tabanında, aktif sigortalı olarak çalışanlar ile pasif sigortalı olarak emeklilerin oluşturduğu aktif/pasif oranının ideal ölçüt yüzde 4 oranının altında gerçekleştiğini ve yıllar içinde gerilediğini görürüz. Başka bir deyişle, kaç çalışanın kaç emekliyi finanse ettiğini gösteren oran zaman içinde emekliler aleyhine seyretmiştir. Bunun anlamı, teorik olarak, emeklilerin aylıklarının, kendi çalışma dönemlerindeki kesintilerin birikimlerinden değil, aynı dönem çalışanlardan yapılan kesintilerden oluşan havuzun artan emekli sayısı karşısında göreli olarak daralıyor olduğudur. Bir tür tasarruf olarak görülen ve “sosyal fon” olarak adlandırılan emekli kesintileri piyasada değerlendirildiği gibi, zaman zaman kamu bütçe açıklarının finansmanında da, sembolik faiz karşılığında “kamu borcu” olarak kullanılabilmektedir. SGK tablosundaki aktif/pasif oranının ideal yüzde 4 olması durumunda, SGK dahilindeki nüfus piramidinin geniş tabanlı ve yukarıya doğru daralan görüntüde olması gerekirken, Türkiye’de SGK nüfus piramidi, maalesef, altta zamanla daralan, yukarıya doğru ise, yaşlılığın artmasına bağlı olarak gereği kadar incelmeyen yarı silindir görüntüsündedir. SGK bünyesindeki nüfus piramidinde aktif/pasif oranı 2002’de yüzde 2.08 iken, 2022’de bu oran yüzde 1.95’e gerilemiştir. Bu olumsuz gelişmeye paralel olarak SGK gelir-gider farkı da eksi vermektedir. Şöyle ki, 2002 yılında yüzde 71.5 olan gelir-gider farkı, 2023 yılında yükselerek, yüzde 83.8 olarak gerçekleşmiş olup, aradaki fark kamu bütçesinden transferlerle karşılanmaya çalışılmıştır. Yıllar itibarıyla değişmekle beraber, kamu bütçesinden SGK’ye yapılan transferler yıllar itibarıyla........

© Evrensel