SGK’nin 2024 ve 2025 verileri yalnızca iş kazalarının arttığını göstermiyor. Asıl çarpıcı gerçek şu: 50’den az çalışanın bulunduğu iş yerlerinde bir kazanın ölümle sonuçlanma oranı, 50 ve üzeri çalışanı bulunan iş yerlerinin yaklaşık dört katı.

Sosyal Güvenlik Kurumunun (SGK) 4/a kapsamındaki yıllık istatistiklerine göre bildirilen iş kazası sayısı 2024’te 733 bin 646 iken 2025’te 766 bin 39’a yükseldi. Bir yıldaki artış 32 bin 393, yani yüzde 4.4. İş kazası sonucu ölen sigortalı sayısı ise 1897’den 1931’e çıktı. Başka bir ifadeyle 2025’te resmi kayıtlara göre her gün ortalama 2 bin 99 iş kazası yaşandı, 5-6 işçi hayatını kaybetti. Artış kadın işçiler bakımından daha sert. Kadınların geçirdiği iş kazaları 176 bin 716’dan 199 bin 761’e çıktı; yüzde 13 arttı. Erkeklerdeki artış yüzde 1.7’de kaldı. İş kazası sonucu ölen kadın sayısı da 54’ten 67’ye yükseldi. Bu, yüzde 24.1’lik artış demek. Kadın istihdamının genişlediği iş kollarında işçi sağlığı ve güvenliği önlemlerinin aynı ölçüde geliştirilmediği açık.

Kazaların dörtte biri, ölümlerin yarıdan fazlası

İş yeri büyüklüğüne göre dağılım çok daha ağır bir gerçeği açığa çıkarıyor. 2025’te 50’den az çalışanı bulunan iş yerlerinde 179 bin 680 iş kazası ve 1074 ölüm kaydedildi. Bu iş yerleri bütün kazaların yüzde 23.5’ini oluştururken ölümlerin yüzde 55.6’sını taşıdı. Buna karşılık 50 ve üzeri çalışanı bulunan iş yerlerinde 586 bin 359 kaza ve 857 ölüm kaydedildi. Yani kazaların yüzde 76.5’i bu iş yerlerinde gerçekleşirken ölümlerdeki payları yüzde 44.4’te kaldı. Yalnızca kaza sayılarına bakmak bu nedenle yanıltıcıdır. Her .000 bildirilen iş kazasına düşen ölüm sayısı 2025’te 50’den az çalışanı bulunan iş yerlerinde 5.98, 50 ve üzerindeki iş yerlerinde 1.46’dır. Küçük iş yerlerinde meydana gelen kazalar yaklaşık 4.1 kat daha sık ölümle sonuçlanmıştır. 2024’te de tablo hemen hemen aynıdır: sırasıyla 6.14 ve 1.54 ölüm. Aradaki uçurum geçici bir dalgalanma değil, yapısal bir eşitsizliktir. Burada kullandığımız ölçü çalışan başına iş kazası riski değildir; bunun için her gruptaki toplam çalışan sayısını bilmek gerekir. Bu oran, bildirilen kazaların ne kadarının ölümle sonuçlandığını gösteriyor.

İş yeri küçüldükçe ölüm büyüyor

Ayrıntı daha da çarpıcıdır. 2025’te her 1000 kazaya düşen ölüm sayısı:

1-3 çalışanı bulunan iş yerlerinde 13.86,

4-9 çalışanı bulunan iş yerlerinde 7.11,

10-20 çalışanı bulunan iş yerlerinde 6.33,

21-49 çalışanı bulunan iş yerlerinde 4.32’dir.

Elli çalışan sınırı aşıldığında oran 50-99 çalışanlı iş yerlerinde 2.46’ya, 100-199 çalışanlı iş yerlerinde 1.97’ye iner. Bin ve üzeri çalışanı bulunan iş yerlerinde ise 0.97’dir. En küçük ve en büyük iş yerleri arasındaki fark yaklaşık on dört kattır. Bu fark........

© Evrensel