Taşların altındaki çığlık: Anadolu’nun depremle yazılan tarihi |
Ülkemizde hangi şehre gidersek gidelim, mutlaka zamanımızı ayırabileceğimiz bir ören yeri ile karşılaşabiliriz.
Bu ören yerlerinin yıkık binaları arasında dolaşmak başta ilgimizi çekse de sonrasında her yer ‘’Taşmış Düşüncesi’’ ile meraklı bir gözün saatlerce dolaşarak özümsemeye çalışacağı geziyi bir saati bile bulmayan bir zaman diliminde sonlandırırız.
Ancak bilmediğimiz, daha doğrusu aklımıza gelmeyen husus, yıkık taşların o alışılmış görüntüsünün altındaki nedenin, bu coğrafyanın vazgeçilmez doğal oluşumu olan ve 6 Şubat 2023 tarihinde Hatay-Malatya-Adıyaman-Gaziantep illerini etkileyen Depremle gerçekleştiğidir. Coğrafyamızda şehirlerin yok olmasına, sonrasında yeniden yapılmasına neden olan depremler bugün canımızı yakarcasına yıkılan illerimizde önceden de gerçekleşmiştir.
Farklı uygarlıkların barış içinde yaşadığı Amik – Antakya – Samandağ bölgesi Antik Çağ’dan beri depremleri ile bilinen bir yerleşim alanıdır. Hatta bugün çeşitli haber sitelerinde de yer alan ve M.Ö. 148’de meydana gelen büyük Antakya depreminde şehrin nerdeyse tamamı ortadan kalkmış; imparator IV. Antiokhos Traia devlet bütçesinden, alışılagelmişin dışında ciddi kaynaklar ayırarak şehri yeniden yaşanabilir bir hale getirmiştir. Bugün yine bir diğer felaket noktası olan Adıyaman ilimizin ilk yerleşim yeri Perre antik kentinin (M.S. 6. ve 7. yüzyıla uzanan zaman diliminde yapılan kazılar sonucu), şiddetli bir depremle yıkıldığı ve sonrasında yeniden inşa edildiği bilinen bir gerçektir.
Depremler antik çağda tanrıların insanları cezalandırma yöntemlerinden biri olarak kabul edilmiş; hatta tarihin babası olarak nitelenen Herodot, Yunan tanrısı Poseidon’u depremlerin nedeni olarak göstermiştir. Hristiyan inancında kilise tarihçisi olarak adlandırılan Ionnis Malalas, Batı Anadolu kentlerinde MS. 32 yılında Ephesos, Smyrna (İzmir), Magnesia ad Sipylum, Sardeis vb. gibi kentlerde ağır hasara yol açan depremi “Tanrı’nın gazabı” olarak nitelendirmiştir.
Bugünkü Köyceğiz Gölü’nün eskiden liman olduğu alanda kurulan Kaunos antik kentinde, akropolis 152 metre yükseklikteki tepeye inşa edilmiştir. MÖ.226’da Kaunos’tan 55 kilometre uzaklıktaki Rodos’ta yaşanan depremin Kaunos kentinin duvarlarını ve........