Eskola modernoa gaur |
Opinión Eskola modernoa gaur
Duela egun gutxi Francisco Ferrer ¡Viva la Escuela Moderna! antzezlana ikusteko aukera izan dut; Madrilgo Abadiako antzokian egon zen ikusgai hainbat astez eta, espazio horrek beti lortzen duen bezala, bere atmosfera bereziak gidoia are gehiago handitu zuen. Kuriosoa da antzezlanak irauten duen ia bi ordutan gertatzen dena: Francisco Ferrer i Guardia atxilotu zutenetik fusilatu arteko asteak kontatzen dira kartzelaren eta epaitegiaren pareten artean. Lau ahotsek osatzen dute narrazio nagusia: protagonistarenak, ofizioz jarri zioten abokatuarenak, militar-epailearenak eta bere alaba txikia eta oinordeko Sol-enak.
Gidoiak badu ikuslearentzat gozagarria den in crescendo bat non amaieran bibaka bukatzeko aukera larria dagoen. Hala ere, hoberena zera da: eduki politiko esplizitua duen lehen mailako sorkuntza kultural bat dela, beste edozeinekin parekatu daitekeena kalitatearen aldetik. Egia da, zentzu honetan, 2025. urteak beste antzezlan eder eta handi bat oparitu digula antzerkiaren esperientzia erabat aldatzen duena: 1936 (ikusi ez duenak, denborarik galdu ez dezala).
Ferrer i Guardiak jaso zuen sasi-epaiketa faltsu eta garantiarik gabekoa ulertzen saiatzen ari garen bitartean, Solen ahotsa agertzen zaigu eskola modernoaren nondik norakoak kontatzen, umeei eman nahi zitzaien askatasuna errebindikatzen eta horrekin batera kuriositatea eta autonomiaren ezinbestekotasuna. Modu erraz eta eder bati esker ikuslea gai da ulertzeko askatasun arduratsu baten aldeko apustua zegoela eskola modernoaren atzean, umeen gaitasunak abiapuntutzat hartuta.
Gogorra zait pentsatzea nola pairatuko duten etorkizuna gaur egungo umeek, zeinen gurasoen bihotza kapitalismoak lapurtu duen: pantailekin jolastea, furgonetan bidaiatzea, klasez kanpoko jarduerak, azukrea...
Hitz ederrok entzutean ezin nuen burutik kendu Colin Ward-ek El niño en la ciudad liburuan egiten duen proposamena, non hiria bilakatzen den umeak hezitzeko toki pribilegiatua baina zeinerako askatasuna eta autonomia ezinbestekoak diren ere. Hiria esperimentazio eremu infinitu gisa aurkezten digu autore anarkistak, umeen kuriositatea inoiz asetuko ez duen esperientzia. Askatasuna, autonomia, kuriositatea, konfiantza, esperientzia. Hezkuntzan gaur egun ia aurki-ezinak diren bost gako inoiz baino bigunagoa eta aberatsagoa den sisteman. Gizaki libre eta autonomoak sortzeko asmoa zuen proposamena alde batera gelditu da, askatasuna bilatzea eta biziaren eta sistema ekonomiko eta politikoaren aurrean ahots autonomo bat izatea desio mapatik desagertu direlako.
Zaila izanen da gizaki heldu aske bat sortzea ume askearen esperientziarik gabe. Mende bat baino gehiago daramate ildo pedagogiko ezberdinek ideia hau ardatz bilakatzen. Horregatik gogorra zait pentsatzea nola pairatuko duten etorkizuna gaur egungo umeek, zeinen gurasoen bihotza kapitalismoak lapurtu duen, proposatzen zaizkienaren aurrean: pantailekin jolastea, kotxean edo furgonetan bidaiatzea, klasez kanpoko jarduerez asteak beteta izatea, nahi beste azukre jatea... haiek lokatzarekin zikindu, hondarrarekin jolastu, kaleetatik galdu, lan propio txikiak izan eta heldurik gabe egoteko behar bakarra duten bitartean.
Ferrer i Guardia: la razón entre tinieblas
Para comentar en este artículo tienes que estar registrado. Si ya tienes una cuenta, inicia sesión. Si todavía no la tienes, puedes crear una aquí en dos minutos sin coste ni números de cuenta.
Si eres socio/a puedes comentar sin moderación previa y valorar comentarios. El resto de comentarios son moderados y aprobados por la Redacción de El Salto. Para comentar sin moderación, ¡suscríbete!