Yunanlılarla ticari ilişkiler, tazminat almaktan daha yararlı |
20 MAYIS 1932… ABD’nin o dönemdeki Ankara Büyükelçisi Charles H. Sherrill, o gün Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk’e güven mektubunu sunarak göreve başlamıştı.
Başarılı bir sporcu, hukukçu, asker ve diplomat olan Charles H. Sherrill, bir yıllık görev döneminde Atatürk’le yaptığı görüşmelerden aldığı notları anılarında paylaşmış, dikkat çekici gözlem ve tespitler aktarmıştı. Öncelikle Atatürk’ü ve Türkiye’yi şöyle tanımlamıştı:
Büyük adamlar yetiştiren bir millet, büyük bir millettir. Bugün devlet adamlığı alanında kendisinden üstün kimse olmayan Mustafa Kemal gibi bir adam pek az yetişir…
Sherrill, Atatürk’ün liderliği ve barış yanlısı tutumu hakkında şunları yazmıştı:
Türkiye’ye gelişimde, yabancı bir elçi olarak, muharebe alanlarını ziyaret etmemin uygun olacağını düşündüm. Bunu Türk otoritelerine bildirince aldığım cevap şu oldu:
“Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal, Yunanlılarla bugün mevcut samimi ilişkilerin devamını, bu muharebe meydanlarında kazandığı zaferlerin hatırasını canlandırmaya tercih eder.”
Sherrill, Atatürk’ün bu yaklaşımının kendisini bir başka örnekte daha da derin etkilediğini belirtmişti:
Yunanlılara karşı kazandığı zaferden sonra, Türkiye’nin niçin tazminat almakta ısrar etmediğini öğrenmek isteyince şu cevapla karşılaştım:
“Yunanlılarla kurulacak ve artacak ticari ilişkiler, bıktırıcı ve zamanla anlaşmazlığa yol açacak yıllık tazminat alınmasına kıyasla, Türkler için daha yararlı olacaktır.”
Bu iki hikayeden çıkarımını da şöyle paylaşmıştı:
Bu iki hikaye, gönülden barışçı olan bir savaş liderinin, Türkiye’nin komşuları ile ilişkilerinde eski devirlerin düşmanlıkları yerine dostluklar kurmayı tercih ettiğini gösterir…
Büyükelçi Sherrill, Atatürk’ün savaşlara bakışıyla ilgili şu sözüne anılarında özellikle yer vermişti:
Gazi bir gün demişti ki: “Harbin sebeplerini kaldırınız; o zaman harp yaraları iyileşir!
Atatürk’ün bu sözüne aynen katılmıştı:
19 Mayıs Atatürk’ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı vesilesiyle masamdaki Tekfen Vakfı’nın hediyesi olan “365 Gün Atatürk” takviminin 16, 17, 18, 19, 20 Mayıs tarihli yapraklarına baktım, 20 Mayıs 2026 tarihli takvim yaprağında “Amerikan Büyükelçisi Sherrill’in Gözünden Atatürk” başlıklı yazıyı okudum.
19 Mayıs Atatürk’ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramımız kutlu olsun…
Biz, Anadolu’ya ideali ve imanı götürüyoruz
“DOKUZUNCU Ordu Müfettişi” sıfatıyla Samsun’a tayin edilen Mustafa Kemal, beraberinde müfettişlik kadrosunu oluşturan 18 subay ve askeri memurla birlikte 16 Mayıs 1919 akşamüzeri Bandırma vapuruna binerek İstanbul’dan ayrıldı.
İtilaf Devletlerinin koyduğu şartlar gereği vapur, hareketinden kısa süre sonra Kız Kulesi açıklarında durarak kontrol edildi. Yanında bir tercümanla gemiye çıkan İngiliz binbaşı, oldukça uzun........