2025’in son haftası TÜİK tarafından Türkiye’nin 2024 yılına ilişkin gelir dağılımı tabloları ve Gini katsayıları açıklandı. Buna göre toplumun en zengin ’lik kesiminin milli gelirden aldığı pay H. Bu kesim aynı zamanda en fakir ’lik kesime göre 7.5 kat daha fazla gelir elde etmiş. Bu dönemde Gini katsayısı ise 0.413’ten sadece 0.41’e gerileyerek hemen hemen yerinde saymış. (Gini katsayısı toplumlardaki gelir eşitsizliğini ortaya koyan ve 0-1 arasında değer alan bir ölçüt. “0” herkesin gelirinin eşit olduğu bir toplumu, “1” ise tüm gelirin tek bir kişide toplandığı bir toplumu ifade ediyor.)

Açıkçası bunlar tek başına bir şey ifade etmeyen soyut sayılar. Doğru bir perspektif elde edebilmek için bunları bize yakın gelir grubundaki ekonomilerin sayılarıyla karşılaştırmalıyız. Böyle yaptığımızda da durumumuzun ne kadar vahim olduğunu görüyoruz. Şöyle ki, Türkiye 38 OECD ülkesi arasında 35. sırada. Gelir dağılımında bizden daha kötü Şili, Brezilya ve Kosta Rika var. 34. sıradaki ülkenin Meksika olduğunu da dikkate alırsak Türkiye’deki gelir dağılımının Latin Amerika ülkeleriyle benzerlik taşıdığını söyleyebiliriz.

“Bu ülkelerle gelir dağılımında benzerliğimizi sağlayan en önemli unsur nedir?” diye sorarsak cevabın büyük ölçüde “işçi hakları ve sendikalaşma” ile ilgili olduğunu görürüz. Bilindiği gibi özellikle 1980 sonrasında Türkiye’de bu haklara ağır kısıtlamalar getirilmiş, ve aradan geçen 45 yılda da hiçbir iktidar bu hakları “hakkıyla” geri koymamıştır. Bunun hiçbir zaman açıkça ifade edilmeyen gerekçesi “gelişmekte olan bir ekonomi olan Türkiye’de çalışan kesimin haklarının artması sonucunda reel işçilik maliyetlerinin artacağı ve bunun da bizim küresel rekabetçiliğimizi zedeleyeceği”dir. (Fiiliyatta, kanun koyucuların sermaye kesimi tarafından rehin alınmış olması veya bu 2 kümenin çıkarlarının üst üste gelmiş olması da mümkün.) Tabi,........

© Ekonomim