YMM karşıt inceleme zorunluluğu: Kime nimet? Kime külfet? |
Fatih Sultan Mehmet’in 15. yüzyılda İstanbul’u fethetmesiyle Orta Çağ'ın kapandığı ve Yeni Çağ'ın başladığı kabul edilir. İstanbul’un fethinde kullanılan büyük ve etkili topların kalelere karşı kullanılması, Avrupa siyasi ve askeri tarihinde önemli etkiler yaratmıştır. Fetihten önce Avrupa’da yüksek surlara sahip kalelerin aşılamayacağı ve kusursuz savunma sağladığı düşüncesi hakimdi. Ancak 15. yüzyıldan itibaren kalelerin surlarının yeni teknoloji toplar ile yıkılabileceği görülmüş; bu sebeple surların yüksekliğinden ziyade kalınlığına ve surların ardına yapılan toprak tahkimatlara önem verilmiştir. Bu stratejiyle, kurtarma ordusu yardıma gelene dek kalenin dayanabilmesi amaçlanmıştır. 18. Yüzyılın sonlarında ise ünlü Fransız General Napolyon Bonapart ile birlikte savaşlarda strateji ve yöntem değişikliğine gidilmiş; kalelerin tek tek ele geçirilmesi yerine “düşman ordusunu bul ve yok et” stratejisi uygulanmıştır. Böylece kaledekilere yardıma gelecek bir ordu kalmayacağından, kaledekilerin teslim olmaktan başka çareleri kalmayacaktı. Sonuç olarak 18. yüzyılın sonlarından itibaren kaleler tamamen önemini yitirmiştir. Hem gelişen teknoloji hem de uygulanan stratejilerin değişmesiyle, geçmişte makul olan çözümler zaman içerisinde geçerliliğini yitirebilmektedir. Bu yazıda, yeminli mali müşavirlerce yapılması gereken zorunlu karşıt incelemelerin, yeni teknolojik gelişmeler ve çağdaş denetim teknikleri karşısındaki durumu irdelenecektir.
Ülkemizde yeminli mali müşavirler (YMM) ödenmesi gereken verginin doğruluğunun araştırılması, tespit edilmesi, sağlanması ve vergi güvenliğinin sağlanması yönünden önemli görevler icra etmektedir. Bu yetkinlik için zorlu sınav süreçleri ve belirli mesleki sürelerin tamamlanması gerekmekte; bu da YMM’lerin güçlü bir mesleki muhakemeye sahip olmasını sağlamaktadır.
YMM’lerin düzenledikleri tasdik raporlarına ilişkin, 213 Sayılı Vergi Usul Kanunu’nun Mükerrer 227. maddesi ve 3568 Sayılı Kanun’un 12. maddesi kapsamında müştereken ve müteselsilen sorumlulukları düzenlenmiştir. Bu kapsamda Maliye Bakanlığı’ nca çıkarılan yönetmelik ve tebliğler ile YMM’lerin yapacakları tasdiklere ilişkin usul ve esaslar belirlenmiştir. 02.01.1990 tarihli Tasdik Yönetmeliği’ nin 14. Maddesi ve 06.12.2000 tarihli 27 Seri No'lu Sm, Smmm ve Ymm Kanunu Genel Tebliği düzenlemeleri uyarınca, YMM’ ler, tasdik kapsamına giren işlemlerin gerçeği yansıtıp yansıtmadığının tespiti için gerekli karşıt incelemeleri yapmakla yükümlü oldukları düzenlenmiş olduğundan, YMM’ lerin hem tam tasdik işlemleri için hem de KDV iadesi tasdik işlemleri için karşıt inceleme yapmaları gerekmektedir.
Karşıt İncelemede Mevcut Durum ve Limitler
Güncel düzenlemeler (46 ve 48 No'lu Tebliğler ile 2026 yılı için) uyarınca:
• KDV hariç tutarı 150.000 TL’yi aşan belgeler için karşıt inceleme yapılması zorunludur.
• Bir mükelleften bir aylık dönemde yapılan alımların toplamı 450.000 TL’yi aşarsa karşıt........