REMZİ AKÇİN Ünsped Gümrük Müş. Yön. Krl. Başkanı

Her gün en az bir kere geçtiğim yol var. İki tarafı orman olan, yani yol kenarında yerleşim yeri olmayan, bölünmüş ve gidiş-geliş arasına tel örgü çekilmiş, emniyet şeridiyle birlikte dört gidiş dört geliş sekiz şeritlik, 1 kilometreye yakın dümdüz yol. Eğer fark edebilirseniz yolun bir tarafının başında bulunan köprülü kavşakta hız sınırının 50 km olduğuna dair tabela var. Ancak, trafiğin akışına uymayıp 50 km hızla gitmek imkânsız. Ara sıra insanlara can yakıcı trafik cezası geliyor.

Geçenlerde bir meslektaşım aradı. Uçak ve uçak malzemelerinin ithal edildiği gümrük beyannamelerinin eşyanın bulunduğu yer hanesine “… antreposu” beyan edilmiş, eşyanın bulunduğu yerin statüsü antrepo değil de geçici depolama yeriymiş. Sonuç olarak havalimanı apronunda bulunan alan, zaten uçağı başka yere koyamazsınız ki. Gümrük idaresi geriye yönelik tüm beyannameleri sistemden bulmuş ve 130’a yakın beyannamenin her biri için ayrı para cezası kararı almış.

Bu iki örnek, bana ceza yazmanın gerekliliğinin masaya yatırılmamı düşündürdü. Ceza yazılması gereksiz demek istemiyorum. Ceza yazmanın yüzyıllardır tartışılan bir amacı vardır. Ancak, amacına uygun olmayan veya kanun koyucunun amacını sabote eden cezaların da amacına ulaşmadığı kesin. Bu tür cezalar üç tehlikeli algıyı besliyor:

Ceza gerektiren bir eyleme gereken cezanın uygulanmaması “cezasızlık algısı” açısından ne kadar adaletsiz ise, ceza gerektirmeyen basit bir durumda da “cezanın kanuniliği ilkesini” zedeleyecek şekilde uygulanan her ceza, bir o kadar adaletsizdir. Bu nedenle cezanın gerçekten ceza uygulanması gereken durumda ve orantılı olarak uygulanması, adaletin gerçekleşmesi için önemlidir.

Cezanın amacı

İnsan, yaptığı eylemler nedeniyle niçin cezalandırılması gerekir? Cezanın amacı, suçluları eylemlerinden sorumlu tutarak adaleti sağlamak, toplumu suçlardan korumak ve gelecekte suç işlenmesini önlemektir. Ceza koyarken aşağıda sayılı amaçlardan birisi veya birden fazlasına ulaşmak hedeflenir.

- Caydırıcılık: Suçluyu ve toplumu, gelecekteki suçlardan vazgeçirmek için korku yaratmayı amaçlar. Bireysel suçluyu tekrar suç işlemekten korkutur ki, buna özel caydırıcılık denir. Cezalandırılan kişi örnek alınarak toplumu........

© Ekonomim