Çalışma yaşamında işçinin evlenme, doğum, ölüm veya yakın bir aile ferdinin sağlık sorunu gibi kişisel olaylar nedeniyle geçici olarak işinden ayrılması gerekebilmektedir. Bu ihtiyaç, iş görme borcu ile işçinin özel ve aile hayatının korunması arasında makul bir denge kurulmasını zorunlu kılmaktadır.

4857 sayılı İş Kanunu, belirli olaylar bakımından işçiye ücret kaybı olmaksızın mazeret izni verilmesini zorunlu kılarak bu dengeyi kurmaya çalışmıştır. Bununla birlikte uygulamada “mazeret izni” kavramı; kanundan doğan ücretli izinler, işverenin inisiyatifiyle verilen izinler, toplu iş sözleşmesi veya iş sözleşmesiyle tanınan ek haklar ve ücretsiz izinlerle sıkça karıştırılmaktadır.

Yazımızda 7578 sayılı Kanun’la 1 Mayıs 2026 tarihinden geçerli olmak üzere 4857 sayılı Kanun’un Ek-2’nci maddesinde yapılan değişiklikte dikkate alınarak ücretli mazeret izinlerinin kapsamı, süresi, kullanım koşulları ve işveren uygulamalarında dikkat edilmesi gereken başlıca hususlara değinilecektir.

4857 sayılı İş Kanunu’na göre ücretli mazeret izinleri

Ücretli mazeret izni, işçinin kanunda belirtilen kişisel veya ailevi olaylardan biri gerçekleştiğinde çalışmamasına rağmen ücretinin kesilmemesini sağlayan kısa süreli bir izin türüdür. Bu izin yıllık ücretli izinden farklıdır. Yıllık izin, belirli bir kıdem süresinin tamamlanmasına bağlı dinlenme hakkı iken kanuni mazeret izni, ilgili olayın gerçekleşmesiyle doğmakta ve kural olarak kıdem şartı bulunmamaktadır.

Ayrıca, kanundan doğan mazeret izinleri yıllık izin bakiyesinden de düşülmemektedir.

4857 sayılı Kanun’un Ek 2’nci maddesi, ücretli mazeret izinlerinin temel dayanağını oluşturmaktadır.  Hüküm emredici nitelikte olup, asgari bir koruma sağlamaktadır.

TABLO-1’de işçilerin güncel durumda kullanabileceği ücretli mazeret izinleri gösterilmiştir.

TABLO-1: ÜCRETLİ MAZERET İZİNLERİ

Yararlanma Koşulu/Açıklama

İşçinin kendisinin evlenmesi durumunda kullanılır.

Kadın veya erkek işçinin evlat edinmesi halinde kullanılır.

Ana, baba, eş, kardeş veya çocuğun vefatı durumunda kullanılır.

Eşinin doğum yapması durumunda kullanılır.

Engelli veya süreğen hastalığı olan çocuğa refakat

En az p oranında engelli veya süreğen hastalığı olan çocuğunun tedavisinde, hastalık raporuna dayalı olarak ve çalışan ebeveynden sadece biri tarafından, 1 yıl........

© Ekonomim