Tarımda çok farklı destekler var. Her yıl bütçeden ayrılan ve çiftçilere doğrudan ödenen destekler en önemli kalemi oluşturuyor. 2026 yılı bütçesinden tarıma ayrılan destek miktarı yaklaşık 168 milyar lira. Bu kaynak ile 2025 yılında üretilen ürünler için önceden belirlenen destekler çiftçiye ödenecek.

Bundan 20 yıl önce, 2006’da kabul edilen Tarım Kanunu’na göre çiftçilere ödenecek destek tutarının Gayri Safi Milli Hasıla’nın en az yüzde 1’i kadar olması gerekirken bu yasa 20 yıldır uygulanmıyor. Yasanın çıktığı 2006 yılından sonraki yıl, 2007’de tarım desteklerinin tutarı Gayri Safi Milli Hasıla’nın yüzde 0,83 ile en yüksek orana ulaşıldı. Sonraki yıllarda tarıma verilen destek yüzde 0,70 ile, yüzde 0.25 arasında kaldı. Ortalama yüzde 0,50 kabul edilse bile yasa gereği çiftçiye verilmesi gereken desteğin yarısının ödenmediğini söyleyebiliriz.

Doğrudan ödenen desteklerden sonraki en önemli desteklerden birisi hazine destekli sübvansiyonlu kredilerdir. Ziraat Bankası ve Tarım Kredi Kooperatifleri tarafından kullandırılan ve faizi devlet hazinesinden karşılanan bu sübvansiyonlu krediler çiftçinin üretime devam etmesi, işletmesini büyütmesi, yeni yatırımların yapılması açısından çok büyük öneme sahip.

Sübvansiyonlu kredilerde yeni uygulama 1 Ocak’ta başladı

Bu yıl sübvansiyonlu kredilerde de çiftçinin önüne çok büyük bir engel konuldu. Vergi borcu ve sosyal güvenlik prim borcu olan çiftçilere bu borcu kapatmadan sübvansiyonlu kredi verilmiyor.

Sübvansiyonlu kredilerin tarım açısından önemini anlamak için 2025 yılı verilerine bakmakta yarar var. Ziraat Bankası, 2025 yılı Kasım sonu itibariyle 650 binden fazla üreticiye 607 milyar lira finansman sağladı. Tarımsal kredilerde yüzde 70 paya sahip olan Ziraat Bankası kredilerinin yüzde 90’ından fazlası sübvansiyonlu yani hazine faiz destekli kredilerden oluşuyor. Bu kredilerin yüzde 25’i sıfır faizli, daha doğrusu çiftçi faiz ödemiyor. Faizi tümüyle Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından karşılanıyor. Örneğin, temel bitkisel ve temel hayvansal üretim konularında 300 bin liraya kadar olan kredilerde faizin tamamı Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından karşılanıyor.

Vergi ve SGK borcu olana kredi yok

Çiftçi için hayati öneme sahip sübvansiyonlu kredilerle ilgili olarak 1 Ocak 2026 tarihi itibariyle yeni bir uygulama başladı. Vergi borcu ve sosyal güvenlik (Bağ-Kur) prim borcu olan çiftçiler sübvansiyonlu kredi alamayacak. Kredi almak için borcunu kapatması, ödemesi gerekiyor.

Bu konudaki Cumhurbaşkanı Kararı 24 Ekim 2025 tarihli Resmi Gazete’de yayımlandı. “Ziraat Katılım Bankası A.Ş Tarafından Tarımsal Üretime Dair Hazine Kar Payı Destekli Yatırım ve İşletme Finansmanı Kullandırılmasına İlişkin Kararda Değişiklik Yapılmasına Dair Karar” ile “Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankası Anonim Şirketi ve Tarım Kredi Kooperatiflerince Tarımsal Üretime Dair Hazine Faiz Destekli Yatırım ve İşletme Kredisi Kullandırılmasına İlişkin Kararda Değişiklik........

© Ekonomim