We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close
Aa Aa Aa
- A +

Ahmet Berk Duman ile Mahmut Yıldırım Söyleşti

1 2 3
02.03.2021

Mahmut Yıldırım: Sinema Beden adlı eserinizden ve kendinizden kısaca bahseder misiniz? Okuru neler bekliyor?

Ahmet Berk Duman: Sinema Beden bir muamma adına kültürel akıl yürütme ya da şifre çözme çabası olarak okunabilir. Bir “ilk” kitap ve başlığında ataçladığı Dövmeli ve Suçlu Antikahramanın Yolculuğu atfıyla sinema literatüründeki bir eksikliğin yarasını kaşıyıp iz bırakmayı hedefliyor. Alametifarikasını bedenimizle ilgili her şeyi bildiğimizi sanıyorsak yanılıyoruz demektir diye sınırlarında tartışıyor. Sinema Beden merkezine koyduğu bu tartışmasında antropolojiden toplumbilime, tarihten felsefeye, psikolojiden filolojiye, edebiyattan sinemaya uzanarak; film çağının görüntülerinde yer alan “huzursuz” bedenin hem toplumsalın hem de bireyselin merkezine konumlanmış örneklerine ve dahi senaryo anatomisinde yıllardır saklı dövmeli bedenlerin kimlik inşâlarına yakın durarak uzun soluklu meselesini anlatmaktadır.

Kitabın yolculuğundan kişisel hikâyemdeki merakın altını çizmeye satırı açtığımızda; zamanı esnetip geriye sararsak Orta Çağ’da Yunan filozofların akıl sağlığının işâreti saydıkları bir çözümlemeden yola çıkıp üç noktanın altını çizdikleri bir yolculuğa açılırız: “İyi düşünmek, iyi söylemek ve iyi yapmak.” Bilginin ve bilgiyi kuşatabilmenin verdiği mutluluğa dair bir sezginin harmonisi bu. Bugünün sınırlarından geniş zamana sayfayı çevirdiğimizde ise hâlâ “Cehennem başkalarıdır.” Nihâyetinde akademik paletimde taşıdığım renkler olan türkoloji ve sinema çerçevesinde yatkınlık kazanan çalışmalarımı Sinema Beden’den hareketle teknolojik kara (future noir/tech noir) film türünde ve nöro-sinema sahasında zenginleştirirken; az okunan fakat çok satan raflardan görüntüler ve imaj’lar çağının içine bilginin huzursuzluğunu bir üretkenlik açısı olarak değerlendiriyorum.

Mahmut Yıldırım: Dan Brown, Kayıp Sembol adlı eserinde: Bir kişinin derisine dövme yaptırması; gücünü ilan etmesi ve tüm dünyaya kendi bedenimin hâkimi benim diye duyurmasıydı, der.

Bir beden değişkesi olarak dövme, sizce insanları mükemmel yapan bir gücün göstergesi midir?

Ahmet Berk Duman: Dövme kültürünün yelpazesi dövmeli bedenlerde saklı aidiyet örüntülerindeki anlam örgüsüne ve bu haritada işâretleyip yakınlık kurduğu sembolik yolculuklara dair derin izler barındırmaktadır. Bedeni deneyimlemenin araçlarıyla açığa çıkan değişkeler özelinde toplumsal ve kültürel normlara bambaşka çerçevelerden yorumlar kazandırılmaktadır. Bedenin sunduğu çoklu bakış açısından hareketle dövme eylemselliğiyle modern kültürde bir çatışma ve ihlâl sahasıdır. Kitlesel olanın moderne temasına âşinâ olmakla beraber sosyal-psikolojik olanın kitleselliği de tanınırlığın bir parçasıdır. İfade kabiliyeti kazandırılmış bir beden, Michel Foucault’un hakimiyet ironisini anıştırdığı satırlarda geçen özgürlük sahalarını (dominion of freedom) ve Georg Simmel’in altını çizdiği “utanç duygusunun yitimi”ni sağlarken çizgileri figür olmaktan kurtarabilmektedir.

Mahmut Yıldırım: Kitap kapağında yerini alan Ouroboros, farklı okumalara açık. Bu sembolik anlatım, yokluğa doğru gittikçe gerçek manada var olmanın bir yolculuğu mudur?

Ahmet Berk Duman: Bereketli bir hasat sonrası Tanrı’nın inayetinden; bu inayetin rûhun besini olduğundan; şimşek yardımıyla açığa çıkan Tanrı’nın enerjisinin dışavurumunun aslında yağmurun habercisi olması ve bir bütün bu canlılığın yer küre üstünde yaşamın ölüme ayrışmasının tarifi ziyâdesiyle gizemli bir yolculuk. Bu yolculuğun adresi özel bir kitaba yüzünü dönmektedir. Joseph Campbell Kahramanın Sonsuz Yolculuğu eserindeki“Dünyanın Göbek Deliği” bahsinde “Yaşam Ağacı” diğer bir ifadeyle “Dünya Ağacı” alakasıyla satırlara kök salarken; “kozmik yılanın dünyaya destek olan başı”ndan bahsetmektedir. Tanrı’nın kendini dışavurumundaki yaratımın sonsuz bir simgesi gözüyle kahramanın kendisine bakmaktadır. Ouroboros mührü bu döngünün doğumunu zihnimde canlandırmama vesile olmakla birlikte; Sinema Beden’in yazım sürecinde de besleyici bir kılavuz rolü üstlenmiştir. Ouroboros kitabın hüviyetine damgalanmış ya da mühürlenmiş hâliyle sadece Kahramanın........

© Edebiyat Burada


Get it on Google Play