We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close
Aa Aa Aa
- A +

Ayşen Beyza Lezgioğlu yazdı: Yerçekimli Karanfil Üzerine Bazı Gözlem ve Çıkarımlar

1 1 5
28.02.2021

Çokça tartışılmış ve üzerine düşünülmüş İkinci Yeni şiiri, ilkeleri şairleri tarafından değil çoğunlukla eleştirmenler tarafından belirlenmiş sıra dışı bir oluşumdur. Bir manifestonun bir araya getirmediği şairleriyle, İkinci Yeni’nin bir akım olmadığı hususunda fikir birliğine varılmışsa da ona atfedilen özellikler üzerinde tam bir uzlaşma yoktur. Eleştirmenlerin İkinci Yeni’yi algılayış biçimlerinin farklılığına bağlı olarak ona atfettikleri pek çok özellik arasında üzerinde en çok uzlaşılanlar, genelde bu şiirin bireyciliği, soyutluğu, kapalı dili, bilinç akışına yer vermesi ve anlamda da biçimde de bilinçli olarak yarattığı deformasyondur.

İkinci Yeni’nin en ünlü şairlerinden biri olan Edip Cansever ise birçok yazar tarafından Yerçekimli Karanfil (1957) ile İkinci Yeni düzlemine kaymış olarak değerlendirilmiştir. Oldukça deneysel olan bu kitabında Cansever, yazın hayatı boyunca sürdürmeye devam ettiği yenilik arayışını zengin hayal gücüyle besleyerek hem İkinci Yeni şiirinin en bilindik ve olgun örneklerinden bazılarını vermiş hem de kendine has üslubuyla özgün bir şiir dili oluşturmuş ve bunu eserlerine yansıtmayı bilmiştir . Yerçekimli Karanfil’de bulunan karakteristik şiirlerden bazılarının çözümlenmesiyle, Cansever’in yazınının kendine has yönleri, İkinci Yeni şiiri ile örtüştüğü yerler ve başka akımlarla içerdiği benzerlikler gözlemlenebilir.

Benzerlikler:

Cansever’in özgün ve yenilikçi şiirinden bahsettik. Bu, bazı eleştirmenlerin onu suçladığı gibi şairin gelenekten tamamen koptuğu, geçmişten gelen etkilere tamamen kapalı olduğu anlamına gelmiyor. Yerçekimli Karanfil’de bulunan “Aaaa” şiiri, Garip akımının somut anlatıma ve söyleyiş rahatlığına rastlanılan şiirlerine benziyor.

“Bir Süleyman gördüm hiçbir yanı kımıldamıyor

Oturmuş bir iskemleye

Pek de oturmuşluğu yok iskemle ayaksız

O nasıl şey, bu adam soyut mu ne?

Baksan bir ilgisi var elleriyle

Uzamış, uzamış, uzamış doğrusu elleri

Sevmeye domuzlanıyor gittikçe

Konuştum konuşmuyor

Dürttüm dürtülmüyor

Kızdım, bir pıçak salladım karnına

Aaaa!

Yok yahu bana mısın demiyor.” (Aaaa, 96)

Aaaa şiirindeki söyleyiş biçimi Garip şiiriyle benzerlik gösteriyor. Ayrıca bu şiirin karakteri Süleyman da Orhan Veli’nin Kitabe-i Seng-i Mezar şiirindeki Süleyman Efendi’yi akla getiriyor. Bununla birlikte Cansever, Garip şiirinden etkilenmişse de kendi özgün dizelerini esere imzası gibi yerleştirerek şiiri toplamda yine kendisinin yapmayı başarıyor. “Baksan bir ilgisi var elleriyle / Uzamış uzamış uzamış doğrusu elleri.” Bu dizeleri gördüğümüz anda, tüm etkilerden bağımsız olarak, şiirin Cansever’e ait olduğunu, başlığa ve imzaya gerek duymaksızın anlayabiliyoruz.

İmge: Tüm İkinci Yeni şairlerinin başvurduğu imgesel anlatıma, Yerçekimli Karanfil’de de sıklıkla rastlıyoruz. Kitaptaki en büyük imge, kitaba da adını veren karanfildir.

“Sen o karanfile eğilimlisin, alıp sana veriyorum işte

Sen de bir başkasına veriyorsun daha güzel

O başkası yok mu? bir yanındakine veriyor

Derken karanfil elden ele.” (Yerçekimli Karanfil, 103)

Şiirde, iki sevgilinin içlerinden çıkardıkları ve elden ele dolaşan karanfil, evrendeki tüm güzelliklerin toplamıdır sanki. İyiyi, güzeli,........

© Edebiyat Burada


Get it on Google Play