We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close
Aa Aa Aa
- A +

Ağzımızın tadı kaçmadan

4 1 0
24.09.2021

Soframıza geleceğine garanti gözüyle baktığımız lezzetlerin bir bir tükendiğini fark edememişim. Büyük büyük konulara takılıp altındaki detayları kaçırmaktan korkarım hep… işte buyurun tam da bu oluyor. Diyeceksiniz, yarımız aç, çoğumuz yarı aç yarı tok… kim düşünecek lezzeti! Konu tam da böyle değil, toplumsal bir travma!

Aç ya da tok ama hepimiz lezzetten yoksun yaşama tehdidiyle karşı karşıyayız. Bugün milli sorunumuz tarım ve gıda üzerinden ağzımızın tadı, damağımızda lezzet anlayışımızı tartışmak istiyorum. Lütfen küçümsemeyin. Ağzınızın tadı kaçmışsa bilin ki sofranızda da tat kalmamış, sofrada tat yoksa bilin ki toprakta suda da tat kalmamış. Abartıyor muyum dersiniz, hiç sanmam!

Tadımız tuzumuz, dağarcığımızdaki lezzetler, anneannemizin hikayesi, evimizin kokusu değişiyor. O güzelim renkli hikayelerin yerine aynı renkte bir şey koyamıyoruz…

Metin Akman dipsiz gibi görünen bu önemli konunun temsilcilerinden; tarım ve gıda ile soframızın lezzet boyutu uzmanlık ve söz alanlarından. Tarım ve gıda konusunda uzman kişiler Türkiye’de sınırlıdır maalesef. Kamuoyuyla buluşamayan kıymetli akademisyenlerimiz yok mu, olmaz mı var, sanırım çoğu yılgın! Bununla birlikte farklı alanlardan uzmanlara ihtiyaç var, Akman’ın rolünü bu nedenle çok önemsiyorum. Akman iş dünyasının yakından tanıdığı, ulusal ve uluslararası toplumsal sosyal platformlarda aktif bir fikir önderi.

TÜSİAD şemsiyesi altında, Tarım ve Gıda Çalışma Grubu, Sürdürülebilir Kalkınma Masası ile Bu Gençlikte İş Var çalışmalarına işaret etmek isterim. Altı yıldır iş dünyasını temsilen OECD’de Tarım ve Gıda Komisyonu Başkanlığı’nı yürütüyor. Yaşar Üniversitesi Mütevelli Heyeti’nde Üye ve Pınar Süt Yönetim Kurulu Üyesi. Anako Yumurta ve Ürünleri Sanayii İhracat ve İthalat şirketinin kurucusu, Yönetim Kurulu Başkanı. Gıda sektöründe iyi bir girişimci ve iyi bir yatırımcı.

- Yaprak Özer: Pek çokları gibi, ben de Türkiye kendine yeten, dört mevsimin şahane özelliklerinin sergilendiği şanslı ülkelerden biridir özgüveniyle büyütüldüm. Anlıyorum ki, böyle değil… Türkiye’de tarım ve gıda neden çok çok önemli?

Metin Akman: Türkiye hala dünyanın 7. büyük tarım ekonomisi. Büyük soru işareti; çok önemli avantajlarımız olsa da coğrafi ve iklimsel şartlardan dolayı yeterlilik konusunu sürdürebilecek miyiz? Türkiye iklim değişikliğinden etkilenecek dünyanın en büyük tarım ülkesi. Doğu Akdeniz havzası, iklim değişikliğinden etkilenecek en önemli bölgelerden biri. Yani Türkiye!… Geçmişe bakıp hayıflanmamalı geleceğe odaklanmalıyız. İklim değişikliğinin tarım ve gıdayı nasıl etkileyeceğini… enerji politikalarımızı istihdam politikalarımızı nasıl etkileyeceğini çok iyi çalışmamız lazım. Çalışmazsak, büyük sıkıntılarla karşılaşırız.

- Yaprak Özer: Sohbetimizi daha önce konuştuğumuz üzere “lezzet”le karıştırma olasılığımız bu şartlar altında çok zor görünüyor…

Metin Akman: Pozitif yaklaşalım, negatif değil. Güncel hayatımızı da düşünelim; teknik olmadan nasıl anlatırız tarım ve gıdayı: Acaba iklim değişikliği soframızdaki lezzetleri nasıl etkileyecek?

- Yaprak Özer: O zaman bağlamanızı bekliyorum sizden…

Metin Akman: Lezzet deyince aklımıza ilk önce tat gelir, esasında beş duyu organıyla ilgilidir. Kokusunu almadan tadını alamazsınız. Yerken çıkardığı sesleri duymadan o lezzeti hissedemezsiniz. Görsel olarak onu gördüğünüzde sizde bir lezzet algısı oluşturur. Dokunarak yerseniz beş duyu organıyla birlikte lezzet iyice artar. Beş duyu organını aynı anda kullanmak lezzeti deşifre eder. Bir de bunların yanında altıncı his vardır; hikayesinde gizlidir. Anneannenizin mantısı, böreği sizde bu altıncı hissi tetikler.

İklim değişikliyle birlikte gıda enflasyonunun artacağını, ilave olarak karbon ayak izi ve yeni ekonomik sistemlerden dolayı yüksek vergileri göreceğiz. Ülkeler belki uluslararası ticarete kapanmaya başlayacak, büyük göçler başlayacak. Satın alma gücü düştüğü, gıdaya erişim zorlaştığı için soframızdaki lezzetler değişecek.

- Yaprak Özer: Dikkatimi çeken “olacak” diye söz ediyorsunuz her şeyden… fakat şu anda olmaktalar… Buradan ne anlamam lazım? dahası mı gelecek? Zaten göç trafiğinde olan bir ülkeyiz… Bu konuda da parantez açarsanız sevinirim.

Metin Akman: Evet… TÜSİAD raporlarında (2015) gıda enflasyonunun artacağını ve çok önemli bir konu olduğunu söylediğimizde bazı politikacılar tarafından eleştirildik. OECD, ulusal ve uluslararası piyasalardaki deneyimlerim nedeniyle fikrim gıda enflasyonu artmaya devam edecek. Sıkıntı büyüyor. Durdurabilmek için sadece tarım ve gıdada değil, bütüncül bir yaklaşımla enerji - istihdam - finansman politikalarında bambaşka bir yaklaşım gerekiyor. Politikacılar bunun farkında mı derseniz, çok farkında olduklarını söyleyemem, daha kısa vadeli bakıyorlar. Kısa vade de geldi çattı… Gıda enflasyonu çok zor ve milli bir konu… herkesin el vererek çözmesi gerekir.

Günün sonunda soframızdaki lezzetleri etkileyecek. Bir Afgan’ı düşünün, analoji yapalım… Anneannesinin yediği yemekleri yiyemeyecek… Türk lezzetleriyle karşı karşıya kalacak. Bir Türk’ü düşünelim, satın alma gücü düşen orta direk veya daha yoksul bir aileyi… hayvansal proteinlere erişmesi son derece zor hale gelecek. Satın alma gücü ve erişebilirlik sıkıntılarından dolayı lezzetlerin değiştiğini göreceğiz. Bu birinci aşama…

- Yaprak Özer: Yani hem ağzımızın tadı kaçtı hem de gerçekten lezzetler, ulaşabildiğimiz gıdalar nedeniyle erozyona uğradı demek istiyorsunuz.

Metin Akman: İkinci aşamada üretilemeyecek olan tatlar ile değişen tatlar var iklim değişikliği yüzünden. Bir ülke düşünün… su kaynaklarınız azalıyor, daha sert iklim şartlarına tâbisiniz… Refleks olarak, kuraklığa dayanıklı ürünler üretmeye başlayacaksınız. Biyoçeşitlilik büyük tehdit altında. Biyoçeşitlilik kayboldukça lezzetler değişmeye başlayacak. Diğer bir konu, ürettiğiniz tarım ürünlerinin karbon ayak izi… Ürününüz çok su kullanıyorsa, bu ürünü üretmemeyi tercih edecek veya üretiminde ya da yapımında kullanılan ürünlere vergiler getirmeye başlayacaksınız. Burada çok dikkat çekici olan, şeker… Pancar şekeri karbon ayak izi Türkiye için büyük bir soru işareti... İnanılmaz su tüketiyor. Diğer pancar üretilen ülkelerle........

© Dünya


Get it on Google Play