We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close
Aa Aa Aa
- A +

Gıda fiyatlarında istikrarın sağlanmasında ithalatın çözümsüzlüğü

12 1 1
25.09.2021

Prof. Dr. Havva TUNÇ

Tarım sektörünün, ülke nüfusunun gıda maddeleri ihtiyacını karşılaması, sanayi sektörüne ham madde sağlaması, sanayi ürünlerine talep yaratması ve daha da önemlisi katma değeri yüksek bir sektör olması sebebiyle ulusal gelir ve dış satıma katkısı itibarıyla ulusal ekonomi için büyük bir önemi vardır.

Tarım ülkesi olarak nitelendirilen Türkiye gıda fiyatlarındaki artışı neden elimine edemiyor? Daha da önemlisi dünya gıda fiyatları düşük artış eğilimindeyken Türkiye’de gıda fiyatlar neden yüksek artış eğilimi içindedir?

Türk Tarımsal ürün arzında yaşanan dalgalanmalar, tarımda hem iklim değişikliği hem yeterli sermaye birikiminin olmaması hem de üretimin babadan kalma metot ve yöntemle yapılmasının bir sonucudur.

Tarımda gıda arzının doğrudan hava koşullarına bağlı olması ve ürün arzının bir önceki yılın fiyatına göre belirlenmesi yani cari dönemin ürün arzı bir önceki yılının fiyatının bir fonksiyonu olması nedeniyle tarımsal ürün arzında istikrarsızlık kaçınılmaz olmaktadır. Diğer bir deyişle, bir önceki dönem birim fiyatı yüksek olan tarımsal ürün, bir sonraki dönemde çiftçiler için cazip olmaktadır. Ve söz konusu ürünün ekildiği alan hacmindeki artışa paralel olarak üretim artışı gerçekleşmektedir. Ve bu üretim artışının, plan ve programsız yapılması ve malı üreten çiftçilerin kurumsal kimliğinin olmaması ürün birim fiyatının düşmesine yol açmaktadır. Ürün birim girdi maliyetlerindeki artışa rağmen satış birim fiyatının düşmesi, çiftçinin zarar uğramasına yol açmaktadır. Ve bu duruma ilaveten tarımsal ürünün, sıfır gümrükle ithalatına izin verilmesiyle üreticinin kayıpları daha da artmaktadır.

Tarımsal ürün fiyatı oluşurken maliyetlerin rolü genellikle sınırlıdır. Çünkü bir döneme ait herhangi bir ürünün fiyatı o dönemin maliyeti değil o ürünün toplam arzı belirler. Tarıma “devlet müdahalesi” olmadığı takdirde, tarım ürünü üreticileri piyasa koşullarına göre, gerek girdi satın alırken gerekse ürünlerini satarken, iki yanlı sömürüye açıktırlar, özellikle Türk tarım üreticisinin kurumsal kimliğinin olmayışı bu durumu daha da kötüleştirmektedir. Diğer bir deyişle Türk tarım üreticileri tarımsal girdileri eksik rekabet piyasalarından satın alırken, ürünlerini tam rekabet piyasalarında satışa sunmaktadırlar. Dolayısıyla tarım sektöründe, koruma ve müdahale kaçınılmaz olmalıdır.

Gıdada fiyat istikrarının sağlanamamasının nedeni Türk tarımında izlenmekte olan tarım politikaları ve tarımının yapısal özelliğindendir. Bunların yanı sıra Türkiye ekonomisinde fiyatlama yapısının bozulması tarımı da etkisi altına almıştır. Keza Türk tarımında teknoloji kullanımının ve sermaye birikiminin yetersiz olması........

© Dünya


Get it on Google Play