Geçen hafta bu sayfada lüksün zaman içinde de­ğişen tanımını ve lüks tü­keticisinin peşine düştüğü an­latının nasıl bir değer kattığını yazmıştık. Bu hafta teknoloji bu değeri artırabilir mi sorusuyla devam edelim.

Sorunun kısa cevabı evet ama önemli bir şartla: Teknoloji de­ğeri yaratmaz, var olan değeri gö­rünür kılar, doğrular ve çoğaltır. Bu ayrım küçük bir nüans gibi gö­rünse de, aslında bütün tartışma­nın mihenk taşı çünkü teknoloji­yi sihirli değnek gibi gören mar­kalar, çoğu zaman zayıf bir öze güçlü bir dijital cila sürmekle ye­tiniyor ve bu, ilk bakışta işe ya­rasa da uzun vadede tüketicinin hayal kırıklığıyla sonuçlanıyor. Sahte bir hikâyeyi teknolojiy­le süslemek, onu daha ikna edici hâle getirmez; tam tersine, şef­faflık araçları arttıkça sahte hikâ­yelerin çürütülmesi de kolaylaşı­yor. Bu nedenle teknolojinin lüks ekonomisindeki rolünü bir yük­seltici olarak görmek gerekiyor, bir yaratıcı olarak değil.

Bunun en somut örneği, köken doğrulama teknolojileri. Blok zinciri tabanlı sertifikasyon sis­temleri, bir elmasın hangi ma­denden çıktığını, bir derinin han­gi tabakhaneden geçtiğini, bir ipeğin hangi kozadan eğrildiği­ni geriye dönük olarak izlenebi­lir kılıyor. Bu, alıcının markanın sözüne güvenmek zorunda kal­madan, iddiayı kendi başına doğ­rulayabilmesi anlamına geliyor. Değerin en kırılgan bileşeni olan "güven", artık salt itibara değil, doğrulanabilir veriye dayandırı­labiliyor. Bu da lüks markalar için hem bir fırsat hem bir zorunlu­luk: Anlattıkları hikâye artık de­netlenebilir olduğu için, abart­maya eskisinden çok daha az yer kalıyor.

İkinci alan, yapay zekâ destekli kişiselleştirme. Geleneksel lüks, kıtlığı fiziksel sınırlarla üreti­yordu: sınırlı sayıda parça, sınır­lı üretim kapasitesi. Yapay zekâ, bu kıtlığı bambaşka bir eksende yeniden tanımlıyor — artık her­kes için üretilebilen ama hiç kim­seninkiyle birebir aynı olmayan parçalar mümkün.

Bir ayakkabı­nın kalıbının kullanıcının ayak taramasına göre optimize edil­mesi, bir parfümün kişinin cilt kimyasına göre uyarlanması, bir kıyafetin beden ölçülerinin öte­sinde duruş ve hareket alışkan­lıklarına göre kesilmesi; bunların hepsi, "seri üretimin ölçeğinde, el işinin kişiselliği" vaadini gerçeğe yaklaştırıyor. Burada değer, nadir olmaktan değil, biricik olmaktan doğuyor ve yapay zekâ, biricikli­ği ölçeklenebilir kılan araç olarak devreye giriyor.

Üçüncü alan, dijital ikizler ve sanal deneyim teknolojileri. Ar­tırılmış gerçeklikle bir mücevhe­rin ya da bir çantanın kendi üze­rinde nasıl duracağını önceden görebilmek, üç boyutlu prototip­lemeyle bir tasarımın üretime geçmeden test edilebilmesi, atöl­ye içi üretim süreçlerinin canlı yayınlar ya da belgesel tarzı içe­riklerle izleyiciye açılması; bun­ların hepsi, alıcıyla üretim süre­ci arasındaki mesafeyi kapatıyor. Bir zamanlar "gizem" lüksün bir parçası sayılırdı; bugün ise "şef­faflık" o rolü devraldı. İzleyici, bir ustanın elinin nasıl çalıştığını görmek istiyor çünkü emeğin gö­rünürlüğü, fiyatın en güçlü meş­rulaştırıcısı hâline........

© Dünya