Yeni Parti mi yeniden parti mi? |
Kitlesel siyasi partilerin bugünkü yapılarıyla ilk ortaya çıkışı, sanayi toplumunun gelişimine paralel olarak 19. yüzyılda gerçekleşmişti. Muhafazakar, liberal, sosyalist, Hristiyan demokrat, işçi partisi gibi adlarla kurumsallaşmaya başlayan siyasi partiler, ortak ilkeler etrafında birleşmiş, kolektif çıkarları savunan ve benzer insanların örgütlendiği gruplar niteliğini taşımaktaydı. İnsanlar kendi sınıflarını ya da sosyal statülerini temsil eden partilere yöneliyordu. Emekçiler sosyalist ve işçi partilerine, sanayiciler ve burjuvazi liberal partilere, toprak sahipleri ve çalışanları ise muhafazakar partilere eğilimliydi. Oy verme davranışı büyük ölçüde ekonomik konumun, mezheplerin ve köy-kent ayrımına dayanan sosyolojik yapının bir uzantısıydı.
20. yüzyılın küresel savaşları tüm statüleri yerle yeksan eden ve toplumu ortak ulusal bilinçle kaynaştıran bir politikleşme döneminin kapısını açınca siyasi partilerin içeriği de devrimsel bir dönüşüm geçirmişti. Herkesin her partiye oy verebildiği; kimliklerin, kültürel değerlerin, yaşam tarzlarının ve en önemlisi de aidiyetlerin belirleyici olduğu yeni bir siyasal sistem şekilleniyordu. Partiler artık oy verenlere aidiyet de sağlayan kimlik toplulukları haline gelmiş; üyeleri ve sempatizanları birleştiren ideolojik çerçeveler, uğruna savaşılıp, ölünecek politik tanımlayıcılara dönüşmüştü. Soğuk savaş dönemi boyunca siyaset ideolojik kamplaşmalar üzerinden yürüdü ve parti bağlılığı kuşaklar arası aktarılan kalıcı siyasi kimliklerin üretilmesini sağladı. 21. yüzyılın başlarında siyasetin büyük ideolojik anlatıları çözülme yoluna girmişti. Zirve noktasına ulaşan küreselleşme süreci bir yandan liberalleşmeyi ve diğer yandan da vatandaşlıktan bireye geçişi öngördüğünden yeni bir siyasallaşma modeli kaçınılmazdı. Siyasi partiler temsilde yetersiz kalıyor, birbirinin ardı sıra kurulan küçük partiler ulusal sistemlere katılıyordu. Ancak birbiri ardına gelen küresel krizler devletin bir aygıt ve örgüt olarak sahnelere yeniden dönüşünü hazırladığı gibi, siyasi partiler açısından da yeni........