Gündelikçi kadınlar prim günlerini neden tamamlayamıyor?
Türkiye’de binlerce kadın ev hizmetlerinde çalışarak geçimini sağlıyor. Kimi haftada bir veya iki gün aynı eve temizliğe gidiyor, kimi farklı evlerde çocuk, yaşlı veya hasta bakıyor. Bazıları ise haftanın neredeyse her günü başka bir evde çalışıyor.
Ancak sosyal güvenlik sistemimizde gündelikçi kadınlar açısından üzerinde yeniden düşünülmesi gereken önemli bir sorun var:
Bir kadın ay içinde fiilen 30 gün çalışsa bile, farklı evlerdeki çalışmalarının her biri aynı kişi yanında 10 günden az kalıyorsa, çalıştıranların ödediği primler emeklilik primi niteliğinde olmuyor. Yani kadın çalışıyor, SGK’ya adına prim de ödeniyor; fakat bu prim emeklilik için gerekli prim günlerini tamamlamasına yetmiyor.
Emeklilikte prim günü çok önemli
Emeklilik denildiğinde çoğu zaman yaş şartı konuşuluyor. Oysa emekli aylığı bağlanabilmesi için sigortalılık statüsüne ve ilk sigorta tarihine göre aranan prim ödeme gün sayısının da tamamlanması gerekiyor.
Geçmişte sigortalı olmuş ve EYT kapsamına giren bir kişi yaş şartı aranmadan emeklilik hakkı elde edebilir; ancak bunun için yine tabi olduğu emeklilik koşullarındaki prim gününü ve diğer şartları tamamlaması gerekir. Daha sonraki tarihlerde ilk defa sigortalı olanlarda ise ilgili mevzuata göre yaş şartının yanında gerekli prim gün sayısının da bulunması gerekir.
Dolayısıyla mesele sadece “Kaç yaşında emekli olurum?” sorusu değil.
Bir o kadar önemli soru da şudur: “Emeklilik için gereken prim günümü tamamlayabilecek miyim?”
Ev hizmetlerinde gündelik çalışan kadınlar açısından sorun tam burada ortaya çıkıyor.
30 gün çalışıyor, ama 30 günlük emeklilik primi yok!
5510 sayılı Kanunun Ek 9’uncu maddesinde ev hizmetlerinde çalışanlar, aynı kişi yanında ayda 10 gün ve daha fazla çalışanlar ile 10 günden az çalışanlar şeklinde ikiye ayrılıyor.
10 gün ve üzerinde çalışanlar 4/a kapsamında tüm sigorta kollarına tabi tutulurken, 10 günden az çalışanlar çalıştıran tarafından yalnızca iş kazası ve meslek hastalığı sigortası kapsamında bildiriliyor.
Şimdi bir gündelikçi kadını düşünelim.
1 Ayda, bir evde 9 gün, ikinci evde 8 gün, üçüncü evde 7 gün, dördüncü evde 6 gün çalışıyor.
Kadın ayın 30 günü çalışıyor, ücretini emeğiyle kazanıyor. Ancak hiçbir evde 10 güne ulaşamadığı için çalıştıranların Ek 9 kapsamında ödediği primler malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası primi değil, iş kazası ve meslek hastalığı primi.
Dolayısıyla bu ödemeler üzerinden kadının emeklilik hesabına 30 günlük hizmet yazılmıyor.
9 gün ile 10 gün arasında sosyal güvenlik uçurumu, 2026 yılı rakamları farkı çok açık........
