Türkiye ekonomisinde bü­yüme ivmesi parasal sıkı­laştırma etkisiyle yavaş­larken kişi başına milli gelirde 20 bin dolarlık psikolojik sınırın eşi­ğine gelindi.

Ancak bu gelişmede üretim, yatırımlar değil baskılı kur dopingi yer alıyor. Kur artışları­nın enflasyonun altında kalması nedeniyle TL’nin, 2021-2026 dö­neminde döviz sepeti karşısında yüzde 50’nin üzerinden değerlen­mesi, kişi başı gelirin kâğıt üzerin­de 11 bin dolardan fazla artmasın­da etkili oldu.

Son dört çeyrek ortalaması 19,762 dolar

Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) revize verilerine 2025’in kesinleşen kişi başına gayri sa­fi yurt içi hasıla (GSYH) tutarı, 18 bin 103 dolar. Ancak dolar cinsin­den GSYH’de son dört çeyreklik kümülatif toplam, Türkiye ekono­misinin ulaştığı bir rekoru orta­ya koydu. Son bir yılda çeyreklik milli gelirlerin toplamı, başka de­yişle bu dönemde üretilen toplam katma değer 1 trilyon 705 milyar dolara ulaştı.

Bu hasıla, TÜİK’in 1 Temmuz itibarıyla 86 milyon 320 bin 620 kişi olarak açıkladığı nü­fus sayısına bölündüğünde, 19 bin 762 dolarlık bir kişi başı gelir çı­kıyor. Buna göre Türkiye’nin kişi başına milli geliri, Dünya Banka­sı’nın 1 Temmuz güncellemesin­de “Yüksek Gelirli Ülkeler” sınıfı için belirlediği 14 bin 375 dolar­lık eşiğin çok üzerine çıktı. Ancak bu düzey, reel bir refah artışın­dan çok, içerideki enflasyon­la kur artış oranı arasında­ki uyumsuzluğun yol açtı­ğı bir matematiksel bir sonucu temsil ediyor. GSYH veri setinin ayrıntıları da kişi başına milli ge­lirde tarihi zir­venin bir üre­tim mucizesi değil, büyük kısmı kur dopingiy­le oluşan bir “fiyat şişmesi” oldu­ğuna işaret edi­yor.

TL’deki reel değerlenme

Merkez Bankası’nın; Türkiye’nin dış ticaretinde önemli paya sahip ülkelerin para birimlerinden oluşan sepete göre oluşturduğu tüketici fiyatları (TÜFE) bazlı Reel Efektif Kur Endeksi, kişi başı milli gelirde katlanarak büyüme trendinin başladığı 2021’den bu yana TL’nin reel olarak önemli oranda değerlendiğini ortaya koyuyor. Bu endeksin Aralık 2021 sonunda 70’e kadar inmiş olan düzeyi bu yıl haziran sonunda 105,6’ya çıktı.

Buna göre Türk Lirası bu dönemde ticaret yapılan ülkeler paralarına karşı ortalamada yüzde 50,8 değer kazandı. Bu dönemde Türk Lirası’nda ticaret yapılan gelişmekte olan ülke paralarına karşı yüzde 54,2, gelişmiş ülkeler paralarına karşı yüzde 47,2 değerlenme yaşandı. Türk Lirası’nın yabancı paralar karşısındaki gerçek değerini içerideki ve dışarıdaki enflasyon........

© Dünya