PwC Türkiye Şirket Ortağı SELİM ELBAN

Denetim metodolojisi, teknolo­jinin ve özellikle yapay zekâ­nın etkisiyle adım adım dönüşme yolunda ilerliyor. Bir dönem değiş­mez kabul edilen saha çalışması, klasörler dolusu evrak, elle seçi­len örnekler ve ezbere uygulanmış kontrol listeleri, yerini veri anali­tiği, sürekli denetim ve yapay zekâ destekli risk odaklı yaklaşımın al­dığı yeni bir döneme bırakıyor. Bu dönüşümü, birkaç somut alan üze­rinden görmek mümkün.

Denetimde kısmi bakıştan tam resim geçişi

Geleneksel yaklaşımda örnekle­me, ister istemez bir zorunluluktu. İstatistiksel veya yargısal örnek­leme yöntemleriyle belirli sayıda işlem seçilir ve bu örnekler üze­rinden genelleme yapılırdı. Bugün ise büyük veri altyapıları ve yapay zekâ destekli analiz araçları, şu so­ruyu meşru kılıyor: “Madem veri­ye erişebiliyoruz, neden yalnızca bir kısmına bakıyoruz?” Yeni yak­laşımın temel unsurları şöyle:

1Tüm işlemlerin taranması: Ya­pay zekâ, milyonlarca işlem sa­tırını dakikalar içinde tarayabili­yor. Anomali tespiti modelleri, uç değerleri, normalden sapmaları, olağandışı saatlerde veya karşı ta­raflarla yapılan işlemleri otomatik işaretleyebiliyor.

2 Risk temelli örnekleme: Örne­ğin yapay zekâ, her işlem için bir şüphe veya risk skoru üretiyor; denetçi, örneklemi bu skorların üzerine kuruyor. Böylece örnek­lem, istatistiksel açıdan değil, risk açısından temsil gücüne kavuşu­yor.

3 Sürekli denetim yaklaşımı: Yıl sonunda veya belirli periyot­larda yapılan “dönemsel” denetim yerini, verinin anlık izlenmesine bırakıyor. Yapay zekâ modelleri, her gün hatta her dakika yeni veri­yi tarayıp uyarı üretebiliyor.

Fiziksel ziyaretlerden dijital izlere

Denetimin geleneksel gücü, ye­rinde gözlemdi. Depo sayımların­da, nakit sayımlarında, süreçle­rin işleyişinde denetçinin fiziksel varlığı kritik kabul edilirdi. Fakat yapay zekâ ve dijitalleşme, yerin­de incelemeyi de........

© Dünya