We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close
Aa Aa Aa
- A +

Hangi çekirdek?

3 45 1
21.09.2021

Para politikasının bir anlamda beklentileri yönetme sanatı olduğunu söyleyebiliriz. Bu sanat icra edilirken sıkça kullanılan iletişim araçlarından bir tanesi çekirdek enflasyon göstergeleri. Merkez Bankaları TÜFE enflasyonunu hedeflese de zaman zaman iletişimde vurguyu “öz” yani “çekirdek” enflasyon göstergelerine kaydırır. Özellikle enflasyondaki hareketin arızi (geçici) faktörlerden kaynaklandığı düşünüldüğünde çekirdek göstergeler ön plana çıkarılır. Böylelikle geçici unsurlar ortadan kalktıktan sonra enflasyonun yöneleceği ana trend konusunda bir netlik oluşturulmaya çalışılır. Bunu sisli havada farklı dalga boyları yayan farları açarak görüş mesafesini artırmaya benzetebiliriz.

Dünyada en sıklıkla kullanılan çekirdek gösterge gıda ve enerji kalemlerini dışlayan TÜFE. Ülkemizde TÜİK tarafından yayınlanan 6 adet özel kapsamlı (çekirdek) TÜFE göstergesi var: A, B, C, D, E, F. Merkez Bankası raporları ve politika iletişim metinlerinde en çok kullanılan göstergeler B ve C endeksleri. B endeksi TÜFE’den enerji, işlenmemiş gıda, alkol-tütün ve altını dışlıyor; C ise bunlara ilave olarak işlenmemiş gıdayı da dışarıda bırakıyor.

Yakın dönem piyasa raporlarında ve tartışmalarında ise vurgunun biraz daha C’ye kaydığını söylemek mümkün. Ancak C’nin ne kadar sağlıklı bir çekirdek gösterge olduğu tartışılır.

Bir çekirdek göstergenin sağlaması gereken üç temel kriter var. Birincisi ortalamada TÜFE’ye yakın bir enflasyon oranına sahip olması, yani TÜFE’nin çekirdek gösterge etrafında dalgalanıyor olması. Gıda fiyatlarının yıllık ortalama artış hızı son 10 yıldır manşet enflasyonun 2,2 puan üzerinde olduğundan C endeksi bu anlamda yetersiz kalabiliyor. İkincisi TÜFE’yi temsil gücünün olabildiğince yüksek olması. C endeksi TÜFE’nin neredeyse yarısını dışlıyor. Yani C’nin ilk iki kritere göre gerçek yaşam maliyetini temsil gücü düşük.

Üçüncü kriter, dışlanan kalemlerin para politikasından bağımsız ve daha oynak olması. C endeksi bu konuda da iyi bir sınav vermiyor çünkü işlenmiş gıda gibi para politikasına oldukça duyarlı bir kalemi dışarıda bırakıyor. Oysa ki TCMB’nin 2021 Ocak Enflasyon Raporunda yaptığı bir çalışma gıda enflasyonunun toplam talep ve kura belirgin tepki verdiğine işaret etmekte. Örneğin TL’de ’luk bir değer kaybı gıda fiyatlarını 2 puanın üzerinde artırıyor. Döviz kuru ve beklentilerin etkileşimine göre bu etki daha da yüksek olabiliyor. Para politikası........

© Dünya


Get it on Google Play