Ayın diğer yüzü |
Dünyadan bakınca ayın karanlık yüzü görünmez. Ancak diğer tarafının olmadığı anlamına gelmez. Ana akım neoklasik (neoliberal, ortodoks) anlayışta “iktisat bilimi kuralları bunu gerektirir” denince salt bir doğru, iktisatta tek bir taraf olduğu düşünülmemelidir. Ekonomi Gazetecileri ile paylaştığım ayın diğer yüzü:
İktisat bir bilim midir, bilim bilim için mi, bilim toplum için midir? Bilim toplum içinse insan sadece sayılardan mı ibarettir? Son yıllarda ana akım iktisatta, ortodoks politikalarda işsizlik oranı, asgari ücret gibi sadece rakama odaklı kalmak bu yüzden eleştirilmektedir.
Afrika Kıtasında 54 ülkenin yaklaşık 40 tanesinin parası Fransa, Almanya, İngiltere’de basılıyor. 15 tanesi Fransa’da basılıyor.
Avrupa ve Ortadoğu’da hâlihazırda 10 üstü ülke monarşi (krallık) ile yönetiliyor.
Nobel Ekonomi Ödülü yoktur, ailesi isme karşıdır, Nobel anısına İsveç Merkez Bankasının verdiği ekonomi ödülü vardır.
Eugene Fama, Etkin Piyasalar Hipotezindeki rasyonel yatırımcı (insan) söylemini düzeltmiştir. Rasyonel piyasa, ekonomi yoktur. Davranışsal finans, nöro iktisat öne çıkmıştır.
Ludwig von Mises “Epistemological Problems of Economics” kitabı 1933. Avusturya Okulu (Neoliberalizm) heterodokstur ancak neoliberalizm, ortodoks, neoklasik iktisat (ana akım) aynı görülür.
Heterodoks iktisat WoS, Scopus gibi endekslerde ortodoks iktisattan daha fazla çalışılmaktadır. American Economic Association Jel Codes B5 Heterodox Approaches kodu altında birçok farklı iktisadi görüş ve okul vardır.
Para arzı her zaman ve her yerde parasal bir olgu değildir. Friedman merkez bankalarının para arzını kontrol edemeyeceğini itiraf etmiştir. Merkez bankaları da para arzını kontrol etmeyi bırakmıştır.
Parayı ticari bankalar kredi verdiğinde yaratır. Ayrıca hazine, merkez bankası ve kripto madenciler de yaratır. Kâğıt para merkezde, bozuk para darphanede. TCMB unvanında Cumhuriyet yazar, «i» yoktur. Çoğu zaman karıştırılır.
KKM örtülü faiz değildir, opsiyonlu mevduattır
Kredi mevduattan verilmez. Bankalar kredi verir, mevduat oluşur.
MB’ları kamu ve savaş finansmanı için kurulmuşlardır. Kur Korumalı Mevduat hesabı TL’dir, dolarizasyona dâhil edilmez. YUVAM hariç. KKM örtülü faiz değildir, opsiyonlu mevduattır.
Merkez bankaları zarar edilebilir. Değerleme hesabında teknik bir kalemdir. Sonraki dönemlerde kar edilip sıfırlanana kadar taşınabilir. Merkez bankası zararı vergilerimizle ödenmez. Politikayı etkilemez.
Döviz mevduatı değil doğru kullanımı “Döviz Tevdiat Hesabıdır”.
Korelasyon (ilişki) ve nedensellik farklı şeylerdir.
Kredi kartı, tüketici kredileri, KMH ve enflasyon çift yönlü nedenseldir.
Asgari ücret ve enflasyon ilişkisi düşüktür, nedensellik çift yönlüdür.
Phillips Eğrisi (enflasyon, işsizlik ters yönlü ilişki) geçerliliği dünyada tartışmalı.
Enflasyon ve faiz çift yönlü nedenseldir. Politika faizinin enflasyonu düşürücü etkisi de tartışmalıdır, hatta hiç etkisi yoktur diyen görüşler dahi vardır. Faiz etkisini kısa zamanda (6-9-12, en uzak 18 ay) göstermezse ters etki ile enflasyona neden olabilir.
Faiz enflasyonun nedeni olabilir diyen görüş, okullar: Gibson Paradoksu, Neo-Fisher, Keynesyen Karşıtlık – Keynes / Wicksell Süreci, Modern Para Teorisi, Finansal Represyon, Post-Keynesyen Görüş, Minsky Hipotezi.
Reel faiz (Taylor Kuralı) faiz teorilerinden sadece biridir, reel faiz illa şart değildir. Hâlihazırda 40, pandemi çıkışında 140 civarında ülke negatif bölgededir.
Arz ve enerji enflasyonunda politika faizi etki göstermez, dokunmayın denmiştir (Ben Bernanke, vd. 2004).
Bütçe açıkları ve kamu harcamaları ile enflasyon arasında ilişki güçlü değildir, hatta kamu harcamaları dezenfasyonist dahi olabilir.
(Emekli) Memur maaşı ödemek için vergi şart değildir. Vergi toplanıp harcanmaz, hazine para yaratır, vergi ise faiz gibi bir bölüşüm ve likidite düzenleme aracıdır. Kamuda çok fazla personelimiz yok.
Kendi parası ile borçlanan hazineler iflas etmez
Kendi parası ile borçlanan hazineler iflas etmez. Bütçe giderlerinde kompozisyon, faiz maliyeti daha önemlidir.
CDS’i düşük, kredi notu yüksek ülkeler (doğrudan, porföy) yatırım çekemeyebilir, ekonomik göstergeleri yine de kötü olabilir.
Swap Hariç Net Rezerv bilimde yoktur. IMF 2013 Guidelines IRFCL, BPM6’ya göre böyle bir hesaplama yoktur. Kasa hesabı başka şey, likidite pozisyonu (nakit akımı) başka şeydir.