Protein çılgınlığı, yeni beslenme piramidi ve hayvancılık |
“Birisi birisine rastlarsa çavdar tarlasından geçerken, dünyanın bilmesi mi gerekir? Birisi birisine selam verirse pazardan dönerken, somurtmak mı gerekir?” Gönülçelen — Robert Burns, 1784
Küresel hayvancılık dengelenmeye başlamışken ABD’de beslenme tartışmaları yeniden alevlendi. Sağlık Bakanı Robert Kennedy Jr.’ın açıkladığı yeni beslenme piramidi, uzun süredir sorgulanan bir eğilimi resmileştiriyor: Protein ve hayvansal yağlar piramidin tepesine yerleşirken, tahıl bazlı gıdaların ağırlığı azaltılıyor. Piramidin dili tartışılır; faturası tartışılmaz: Fiyatlar.
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü’nün (FAO) endeksleri, bu dönüşümün ekonomik arka planını net biçimde ortaya koyuyor:
1. Et fiyatları zirvede,
2.Süt fiyatları yüksek seviyelerde,
3.Yağlar güçlü;
4.Tahıllar ise görece zayıf.
Sebze ve meyveler —yaş ürünler— piramitte önemli bir yer tutmaya devam ediyor, ancak bu grupta uluslararası standart bir fiyat endeksi bulunmadığından tabloyu TÜFE ve muadil uluslararası piyasa fiyatları üzerinden okumak gerekiyor. O cephede de genel eğilim yukarı yönlü.
Donald Trump, her zamanki gibi şahsına münhasır şekilde meseleyi sade bir eksende kuruyor. 2016’daki “Amerika’yı Yeniden Büyük Yap” (MAGA) sloganı, 2024 sonrası başka bir alana taşındı: “Amerika’yı Yeniden Sağlıklı Yap” (MAHA). Jeopolitik söylem, mutfağa indi.
MAHA, Trump’ın kırsal seçmen tabanını doğrudan hedefliyor. Et, süt ve yağ gibi hayvancılık bazlı ürünler yeniden merkezde. Yeni piramitle eş zamanlı olarak çiftçilere 12 milyar dolarlık doğrudan destek açıklanması tesadüf değil. Kennedy’nin hayvansal yağlara karşı yürütülen savaştan vazgeçildiğini açıkça ifade etmesi, bu yön değişikliğini sembolize ediyor. Eylül – Ekim dönemi yazılarımızda kopan “yağ fırtınasını” detaylı incelemiştik (“Zafer” 8 Eylül ve “Kamikaze” 6 Ekim 2025).
Şehirli tüketici ve paketli gıda üreticileri ise bu denklemde baskı altında. Ultra-işlenmiş gıdalara karşı tavır sert; ilave şekere karşı açık bir savaş ilan edilmiş durumda. Trump–MAHA kombinasyonu net bir tercih sunuyor: “Çiftçiyi karşıma almam, paketli gıdayı alırım” Zaten hayvancılık, birçok ülkede yalnızca ekonomik değil, kültürel ve milli bir mesele.
17 Kasım 2025 tarih ve “Taş Yerinde Ağırdır” başlıklı yazımızda küresel zeminde hız kazanan “wellness” akımını incelemiştik. GLP-1 tarzı kilo kontrol ilaçları hızla yaygınlaşıyor. Ancak kilo, karbonhidrat – protein – yağ ayrımı yapmadan kasları da yakıyor. Bu ilaçların yaygınlaşması, “wellness” kitlesinin protein hassasiyetini........