«Οι 24 της Λέσβου» |
Ποτέ στο παρελθόν δεν έχουν ταξιδέψει στη Λέσβο τόσοι πολλοί άνθρωποι —δικηγόροι, αντιπροσωπείες οργανώσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων όπως η Amnesty International και η Human Rights Watch (HRW), ακτιβιστές, συγγενείς και φίλοι— για να παρακολουθήσουν την ήδη πέμπτη συνεδρίαση μιας παράξενης δίκης που έχουν κινήσει οι ελληνικές αρχές εναντίον είκοσι τεσσάρων εθελοντών, ανθρωπιστικών εργαζομένων και διασωστών στη θάλασσα. Για τη βοήθεια που προσέφεραν σε πρόσφυγες που ξεβράστηκαν στις ακτές ή κινδύνευαν στη θάλασσα, απειλούνται με εξωφρενικά μακροχρόνιες ποινές φυλάκισης.
Στον χώρο των ΜΚΟ και του κινήματος για τα ανθρώπινα δικαιώματα, είναι γνωστοί ως “Οι 24 της Λέσβου”.
Η συνεδρίαση ξεκίνησε την Πέμπτη 4 Δεκεμβρίου στις εννέα το πρωί και συνεχίστηκε έως τις έξι το απόγευμα. Κάτι τέτοιο σχεδόν ποτέ δεν συμβαίνει στα ελληνικά δικαστήρια. Και το γνωρίζω καλά, καθώς ως Ολλανδή ανταποκρίτρια της εφημερίδας De Groene βρέθηκα κι εγώ κατηγορούμενη για κάθε λογής αδίκημα, επειδή το 2019 φιλοξένησα στο σπίτι μου τον Φριντούν (21), έναν Αφγανό πρόσφυγα με τον σκύλο του, που είχε διαφύγει από ένα ελληνικό στρατόπεδο συγκέντρωσης έξω από την Αθήνα. Η δική μου δίκη διήρκεσε “μόνο” τέσσερα χρόνια. Μετά από καταδίκη σε οκτώ μήνες φυλάκισης με αναστολή, αθωώθηκα πλήρως στο Εφετείο τον περασμένο Νοέμβριο — επειδή οι κατηγορίες ήταν παράλογες.
“Το ίδιο πρέπει —και θα— συμβεί και με τους 24”, ήταν η πρώτη σκέψη που μου πέρασε αμέσως από το μυαλό.
“Είμαστε όλοι απλοί άνθρωποι με καρδιά, που βοηθήσαμε άλλους ανθρώπους σε ανάγκη. Πιστεύω στο κράτος δικαίου. Ελπίζω ότι αυτή η δίκη θα βάλει τέλος σε χρόνια αβεβαιότητας και θα καταστήσει σαφές ότι η ανθρωπιστική βοήθεια δεν είναι έγκλημα. Γιατί όλοι είμαστε άνθρωποι και όλοι έχουμε δικαίωμα στην ανθρωπιστική βοήθεια — είτε είσαι πρόσφυγας είτε όχι”, γράφει ο επιχειρηματίας και οικονομικός σύμβουλος μεγάλων συνταξιοδοτικών ταμείων Πίτερ Βίτενμπεργκ (77) σε μια ομαδική εφαρμογή στην οποία συμμετέχω κι εγώ. Την ομάδα διαχειρίζεται η αδελφή του, η Ντίνε, η οποία , που επίσης συμμετέχει. Ο Βίτενμπεργκ είναι ένας από τους κατηγορούμενους.
Το 2016, ο Βίτενμπεργκ και οι συνεργάτες του παρείχαν βοήθεια σε πρόσφυγες που έφταναν στη Λέσβο βαριά τραυματισμένοι και μούσκεμα, συχνά κλαίγοντας και ουρλιάζοντας — ανάμεσά τους πολλά μωρά και νήπια.
«Τη νύχτα, δεν έβλεπες ούτε άκουγες πρώτα τα σαπιοκάραβα, αλλά τα μύριζες πρώτα στο σκοτάδι. Μια μίξη βενζίνης, περιττωμάτων και ούρων. Οι περισσότεροι πρόσφυγες έκαναν κυριολεκτικά τα κακά τους πάνω τους κατά τη διάρκεια της επικίνδυνης διαδρομής. Αυτή η μυρωδιά δεν φεύγει ποτέ», μου είπε ο Βίτενμπεργκ πριν από μερικά χρόνια.
Μετά το annus horribilis του 2015, όταν περίπου ένα εκατομμύριο πρόσφυγες —ανάμεσά τους, για πρώτη φορά, πολλές γυναίκες και παιδιά, κυρίως από τη Συρία— έφτασαν στο ήσυχο μέχρι τότε νησί των διακοπών, σε απόσταση αναπνοής από την Τουρκία, ακριβώς απέναντί της.
Ο απολύτως απροετοίμαστος πληθυσμός των 85.000 νησιωτών, μαζί με χιλιάδες ανυποψίαστους τουρίστες που περνούσαν χαρούμενες διακοπές εκείνο το καλοκαίρι, αιφνιδιάστηκαν, έκαναν ό,τι μπορούσαν και τραυματίστηκαν ψυχολογικά. Διότι η ελληνική κυβέρνηση και η ΕΕ δεν έκαναν απολύτως τίποτα μέχρι τα τέλη του χειμώνα εκείνης της χρονιάς.
Σύντομα, κυρίως από το 2016 και μετά, πολλοί ανθρωπιστές από όλο τον κόσμο κατέφθασαν στη Λέσβο για να βοηθήσουν όπου μπορούσαν: να προσφέρουν ρούχα, τρόφιμα και νερό, ηθική υποστήριξη και βασική ιατρική φροντίδα. Κάποιες φορές, με κίνδυνο της ίδιας τους της ζωής, έσωζαν πρόσφυγες που φώναζαν για βοήθεια από τον πνιγμό στα σφοδρά κύματα.
Οι παραλίες ήταν γεμάτες με ρούχα, κουβέρτες, τσάντες, σωσίβια, συντρίμμια από τα σαπιοκάραβα των Τούρκων διακινητών με τα οποία είχαν κάνει τη θανατηφόρα διάβαση. Υπήρχαν επίσης εθελοντές που ακούραστα καθάριζαν τις παραλίες και τους βράχους, απομάκρυναν τα συντρίμμια, ανακύκλωναν ρούχα και κουβέρτες. Δημιουργήθηκε ένας εντυπωσιακός σωρός από περισσότερα από ένα εκατομμύριο σωσίβια. Αντί να τον μετατρέψουν σε μνημείο για να τιμήσουν το 2015, οι αρχές τα έκαψαν όλα πριν από μερικά χρόνια. Μόνο ένα παχύ, βρώμικο, χαμηλό, καμμένο καουτσούκ θυμίζει ακόμα εκείνη την εποχή.
Οι ελληνικές αρχές θέλουν τώρα οι........