Türkiye’de Peynirin Coğrafi İşaret Serüveni |
Coğrafi işaret, bir ürünün adını korumakla kalmaz o ürünün ardındaki emeği, doğayı ve kültürü de muhafaza eder. Bir peynirin tescillenmesi, aslında o coğrafyada yaşayan insanların hikâyesinin de kayıt altına alınması demek. Çünkü her peynir, bir iklimin, bir otun, bir hayvanın ve bir ustanın ortak eseridir.
Sütün beyaz yolculuğu
Antalya’da sütün binlerce yıllık serüvenine tanıklık eden özel bir buluşmadaydım. 2. Antalya Uluslararası Coğrafi İşaretler Zirvesinin ikinci gününde düzenlenen “Sütün Beyaz Yolculuğu: Sınırları Aşan Peynirler” paneli, bir coğrafyanın, kültürün ve emeğin aynı masada buluştuğu bir hafıza mekânı gibiydi. Yöresel Ürünler ve Coğrafi İşaretler Türkiye Araştırma Ağı (YÜciTA) Başkanı Prof. Dr. Yavuz Tekelioğlu başta olmak üzere çok sayıda yerli ve yabancı akademisyen, uzman ve sektör temsilcisinin katkı sunduğu panellerde, coğrafi işaretli peynirlerin birer kültürel miras olduğu güçlü bir şekilde vurgulandı.
“Sınırları Aşan Peynirler” paneli
Oturumun moderatörlüğünü AntreGourmet’ten Neşe Aksoy Biber üstlenirken, “Kars’tan Edirne’ye Türkiye Peynirleri” başlığı altında ülkenin zengin peynir çeşitliliği ele alındı. Bu başlık altında Berrin Bal Onur ile birlikte yürütülen anlatımda, Anadolu’nun dört bir yanından süzülüp gelen peynir kültürü, adeta bir harita gibi önümüze serildi.
Panelde, her biri kendi coğrafyasının sesi olan peynirler, alanında yetkin isimlerin anlatımıyla derinlik kazandı. Prof. Dr. Mustafa Fatih Ertugay, Erzincan Tulum Peynirinin serüvenini aktarırken; Prof. Dr. Yonca Karagül Yüceer, Ezine Peynirinin doğayla kurduğu bağı anlattı. İlkay Akça, Akseki Çimi Peynirinin yerel üretim kültürünü dile getirirken; Doç. Dr. Asya Çetinkaya ise Kars Kaşarının coğrafi işaret ve üretim süreçlerine ışık tuttu.
Uluslararası katılım ise bu beyaz yolculuğun sınır tanımadığını bir kez daha gösterdi. Fransa’dan Dominique Chambon, Rocamadour Peynirini; David Cahorel ise Normandiya’nın simgesi Camemberti anlattı. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nden Prof. Dr. Hatice Beyza Ulusoy ve Kemal Öztürk ise Hellim Peyniri üzerine değerlendirmelerde bulunarak Akdeniz’in ortak lezzet hafızasını ortaya koydu.
Panelin ardından ziyaret edilen tadım standı ise anlatılanların somutlaştığı........