Geçenlerde Gustave Flaubert'in Doğu'ya Yolculuk (1849-1851) isimli eseri üzerinden, edebiyatçının Kudüs'e yolculuğunu ele almıştık. Bu kez, "Evet ben, her başka şeylerin yanı sıra, hâlâ Marksistim" diye kendini tanımlayan John Berger'in Haziran 2003'te Filistin'e gerçekleştirdiği ziyaretten söz edeceğiz. Kendisi "Manzaralar" isimli eserinde bu seyahatinden bahsediyor; mezkûr eser, "Portreler"in devamı gibidir.

"Başka şeylerin" yanında derken, Berger iyi bir sanat münekkididir, kıymetli bir şahsiyettir. 1926'da Londra'da doğdu, fakat ömrünün büyük kısmını Fransa'da küçük bir köyde geçirdi.

Berger'i asıl "başka her şeylerin yanında" kılan, kalemini bir direniş vasıtası olarak kullanmaktan hiç çekinmemesiydi. Filistin davasının en sadık Batılı seslerinden biri oldu; Ramallah'taki sanatçı atölyelerini ziyaret etti, Mahmud Derviş'in şiirlerini İngilizceye çevirdi, 2006'da İsrail'e karşı kültürel boykot çağrısı yaptı, 2008'de Filistin Edebiyat Festivali'nin açılışında Gassan Kenefânî'nin "Gazze'den Mektup"unu okudu. Kendisine göre Gazze, dünyanın en büyük hapishanesiydi.

Filistin'in başkenti Kudüs, bugün her ne kadar Doğu-Batı gibi ikiye bölünmüş ifadelerle açıklansa da ruhen başkent daima bura… ancak "idari merkez" Ramallah olarak gösteriliyor. Berger, 2003'te buraya geliyor.

Ramallah'a geldiğinde şöyle yazıyor: "Bazı ağaçlar, özellikle de dut ağaçlarıyla muşmulalar, bundan uzun zaman evvel, Nakba'dan önceki başka bir hayatta, Ramallah'ın nasıl varlıklı insanların sıcak yaz aylarında yakındaki Kudüs'ten kaçarak sığındıkları ve keyifli bir şehir olduğunun hikâyesini anlatır hâlâ. Nakba, 1948'de on bin Filistinlinin katledildiği ve 700 bininin ülkeyi terk etmek zorunda kaldığı 'Büyük Felâket'in adıdır." Berger, 2 Ocak 2017'de hayatını kaybetti. 7 Ekim saldırılarından bu yana 70 binden fazla Filistinlinin Gazze'de katledildiğini bilse neler düşünürdü acaba?

Kudüs'e 10 kilometre uzaklıktaki Ramallah, Batı Şeria'nın en çok hedef alınan bölgesi. Ekim 2023'ten bu yana İsrail'in baskınlarının vahşet dozajı arttı; bin 181 Filistinli katledildi, 13 bini yaralandı, 24 bini de gözaltına alındı.........

© Diriliş Postası