Toplumsal çürüme mi yasak savma mı?

TOPLUMSAL ÇÜRÜME Mİ YASAK SAVMA MI?

(İktidar taraftarı bir vakfın yayınladığı metnin analizi)

Aziz Mahmûd Hüdâyi Vakfı imzasıyla yayımlanan, Türkiye'de toplumsal çürüme olarak tanımlanan olgulara karşı yazılmış bir manifesto / ihtar metni yayınlandı.

Ülkenin önde gelen zenginlerinin oluşturduğu cemaatin yayınladığı metin, toplumun çöküşünü 3 aşamalı bir modelle açıklıyor:

2- Kötülüğün adı değişir,

3- Kötülük alkışlanır.

Bugün üç aşamanın bir arada yaşandığını iddia ediyor.

Sorumlu olarak da dört alanı gösteriyorlar:

1. Eğitim: Talim var, terbiye yok.

2. Medya / Kültür endüstrisi: Gündüz kuşağı, diziler, sosyal medya.

3. Ekonomi / Ahlak: Fon krizi, kolay yoldan kazanma hırsı, sanal kumar, uyuşturucu.

4. Denetim / Yönetim: Denetim kurumlarının sessizliği ve çifte standart.

Çözüm önerisi ise değer temelli eğitim, tavizsiz yayın denetimi, kumar/bağımlılık reklamlarının tamamen yasaklanması ve yolsuzlukla ayrım gözetmeksizin hesaplaşma olarak takdim edilmiş.

Yayınlanan metnin olumlu ve güçlü yönlerini şöyle özetleyebiliriz:

1. Tespitlerde somut ve güncel karşılığı var. Metin, soyut ahlakçılık yapmıyor. Fon krizi, sanal kumar, gündüz kuşağı programları, dizilerdeki mafya romantizmi, akran zorbalığı gibi toplumun geniş kesiminin gözlemlediği ve rahatsız olduğu olgulara doğrudan temas ediyor. Bu yüzden metnin hitap gücü yüksek bir mahiyeti var.

2. Öz-eleştiri barındırıyor. Metnin en güçlü cümlesi şurası: "Sadece şikâyet eden, alternatif üretmeyen, güçlünün yanlışına susup sadece zayıfın hatasını dile getiren bir ahlak söylemi, inandırıcılığını kaybetmeye mahkumdur." Hemen arkasından "Yolsuzluğa, torpile ve kul hakkına susan, ahlaktan bahsetme hakkını da kaybeder" deniyor. Bu, klasik ahlak metinlerinden ayrışıyor. Kendisine de bir tutarlılık şartı koyuyor ve söylemin inandırıcılığını iktidara yakınlığa göre değil, ilkeselliğe bağlıyor.

3. Dili inşa edici özelliğe sahip. Metinde "Kahrolsun" dili değil, "sahip çıkacağız" dili var. Son paragrafta "İyiliği öğreteceğiz, yaşayacağız, yayacağız ve koruyacağız" demesi yıkıcı değil, yapıcı bir çağrıdır. Sorumluluğu sadece devlete atmayıp topluma da dağıtıyor.

4. Medeniyet ve istikrar vurgusu yapılmış. "Son çeyrek asırda pek çok alanda önemli mesafe katedildi" diyerek toptancı bir reddiye yapmıyor. Kazanımları koruma refleksi üzerinden konuşması, metni muhalif bir bildiriden çok, içeriden bir uyarı / ıslah çağrısı haline getiriyor.

Metnin olumsuz, zayıf ve tartışmalı yönleri de var.

1. Çözümde sadece denetim-devlet merkezli yaklaşım sunulmuş. Sorunun teşhisi geniş ama çözüm neredeyse tamamen yasak ve denetime indirgenmiş. "Engellenmelidir, yasaklanmalıdır, tavizsiz uygulanmalıdır." gibi ifadeler kullanılmış. Bu yaklaşım iki risk taşır:

Birincisi; sansürün sınırının nerede başlayıp biteceği belirsiz. Hangi dizi "saptırıcı" ve Kime göre?

İkincisi ise medya okuryazarlığı, ebeveyn eğitimi, alternatif içerik üretme gibi sivil ve kültürel çözümler zayıf kalıyor; “Devlet denetlerse düzelir” varsayımı, toplumun kendi bağışıklık sistemini güçlendirmeyi ikinci plana atıyor.

2. Nedensellik ilişkisi fazla tek yönlü olmuş. "Boş bırakılan kalpleri ekranlar dolduruyor" doğru bir tespit ama tersi de doğrudur. Ekranlar,........

© Dikgazete.com