Boşanma sonrası bərpa: Post-travmatik dövrdə psixoloji dəstəyin əhəmiyyəti |
Psikolog M. Almara Ağaqızı, Azerbaycan'dan yazdı;
Boşanma sonrası bərpa: Post-travmatik dövrdə psixoloji dəstəyin əhəmiyyəti
Boşanma, həyatın ən çətin və travmatik mərhələlərindən biri hesab olunur. Psixoloji araşdırmalar göstərir ki, insanlar bu hadisəni yalnız münasibətlərin sonu kimi deyil, həm də həyatlarının emosional, sosial və maddi sahələrində dərin dəyişikliklər yaradan bir sarsıntı kimi qəbul edirlər. Mənim fikrimcə, boşanma fərdin daxili aləmində yalnız kədər deyil, eyni zamanda özünə inam itkisi, gələcəyə dair narahatlıq və sosial dəstək ehtiyacını da artırır.
Post-travmatik vəziyyətin formalaşması
Elmi ədəbiyyatda (APA, 2019; WHO, 2021) boşanma çox vaxt post-travmatik stress reaksiyası ilə müqayisə edilir. Bu, xüsusilə uzunmüddətli evliliklərdə və ya uşaqların iştirakı olan ailələrdə daha dərin şəkildə yaşanır. Mənim müşahidələrimə əsasən, boşanma yaşayan insanlar özlərini tez-tez “yıxılmış” və “təhlükəsizliyini itirmiş” kimi hiss edirlər.
İki əsas risk faktoru xüsusi olaraq vurğulanır:
1) Qeyri-müəyyənlik və gələcək qorxusu. Fərd birdən-birə həyatının necə davam edəcəyini bilmədikdə, beyin “təhlükə siqnalı” verir. Elmi tədqiqatlara görə, bu qeyri-müəyyənlik bəzən depressiv epizodlara səbəb ola bilir.
2) Emosional itkini qəbul etməkdə çətinlik. Boşanma təkcə partnyorun itkisi deyil, həm də ev mühitinin, həyat ritminin, sosial........