Nâzım'la İzmir'de Romantika |
Nâzım'la İzmir'de RomantikaN
TKP yılları, şairliği, hapishane hayatı bilinir Nâzım’ın ama Hafız Burhan sevdiğini ve onun sesinden ‘Yeşil Kurbağalar’ dinlediğini bilmiyordum. Urfalı Baki Yurtsever’den ‘Mezarımı yol üstüne kazsınlar‘ı da sevdiğini ve dinlediğini bilmediğim gibi. Memleketini özleyen bir şairin Hafız Burhan’ın ya da Baki Yurtsever’in plaklarından birine ulaşması ve dinlemesi ne büyük saadet.
Nerede dinlemiştir diye düşündüğümde, yazı masasının başında, penceresinde karagöz çıkartmaları, duvarında Tolstoy fotoğraf olduğu halde, cıvıl cıvıl perdelerin arkasında düşünüyorum şairi. Radyosunun üstünde dünyanın her yerinden gelen çıkartmalar, duvarın boş yanında Don Kişot ya da boğa güreşi resimleri, belki Anadolu’dan gelme bir toprak testi… Memleket havalarını özlemek ve kalbi o özlemle yormak için..
Hep yaşayan bir Nâzım oldu aklımızda, ne olursa olsun teslim olmayan, “Yaşamak güzel şey be kardeşim” diye çınlayan sesiyle var oldu hayatımızda şair. Onunla direndik, onunla aşık olduk, onunla özledik, efkarlandık, çocuklara onunla hayret ettik ve dünyayı onunla anlamaya çalıştık.
Dünyanın bir yerinde kiminle edebiyat üzerine konuşsak, söze Nâzım’dan başladı.
Sayısız dile çevrilen kitaplarının kapaklarını görmüştüm yıllar önce. Arapça da vardı içlerinde Arnavutça da Çince de. Nilüfer’de gezmiştim o yıllar.
Yanılmıyorsam 2002’de Taksim’de, Piraye’nin adını kazıdığı saatini ve kayışını görmüştüm. Orada ‘Bugün Pazar’ diye başlayan şiirin el yazısına ve çalışma notlarına tanık olmuştum. Berrak, güzel bir yazı, samimi ve içten gelmişti. Saatinin kayışına kazıdığı Piraye yazısı şiirde olduğu kadar gerçekti üstelik.
Heves ve şaşkınlık dolu bir sergi dolaştım, Nâzım için İzmir’de fuar alanı içinde açılan sergide uzun saatler geçirdim. Çocukluğundan başlayıp mezarında biten bir serginin içinde daha önce gördüklerim de vardı, fikrim olan şeyler de ama ilk defa gördüklerim her şeyden daha çoktu ve aklımdaki Nâzım’a yeni bir direnç kattı.
Bizim ‘Yaşamak Güzel Şey Be Kardeşim‘ diye bildiğimiz kitabın adı, evvela ‘Romantika’ olarak düşmüş şairin aklına. Kızıl çetecinin romantikası işte. İşçi Kerim’in, Suphi’nin, yaşamın, daha güzel, daha haklı, daha dolgun yaşamın romantikası.
Bütün bir soy ağacı, bütün bir ömür.
Bazen çok keyifli. Gülüyor, yazarken düşünüyor, hapishaneden arkadaşlarıyla avluda, onlarla konuşuyor ya da resim yapıyor. Bez dokuyor. Mektup ya da şiir yazıyor. Yüzünde bir sakinlik, yazıyor ve yaşıyor olmanın gururu, teslim olmamanın onuruyla bakıyor fotoğraflarda.
İkinci Dünya Savaşı’nın bütün yıkımını hapishanedeki radyodan ve gazetelerden izliyor Nâzım, savaştaki bir ülkenin yoksulluğuyla bakıyor objektiflere bazen. Duvarı delip kaçmanın olanakları üzerine düşünüyor.
Doğum günü için........