We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close
Aa Aa Aa
- A +

Verlos ons van de drang naar meer en beter met nieuwe rituelen

5 0 0
19.11.2021

Kijken hoe de schemering invalt kan in deze tijd een daad van verzet zijn. Tegen het absurde idee dat elke seconde nuttig moet worden besteed, tegen denken in zwart-wit en tegen de groeiverslaving die onze levens beheerst. Een klein uur niets produceren of consumeren, geen hartjes of reacties delen. Simpelweg zitten en zien hoe de duisternis opkomt, hoe grenzen vervagen, de dag verwatert.

Schemeren wordt het ook wel genoemd. Een term die stamt uit een tijd dat mensen het licht liefst zo lang mogelijk uitlieten en aan het begin van de avond - soms bij de gloed van een schemerlamp - het donker afwachtten. Het was een manier om energie te besparen maar ook, vooral, een gezamenlijke afsluiting van de dag. Een piepklein overgangsritueel waarin werk werd losgelaten en rust begon.

Dat de schemer behalve een toestand ook een activiteit kan zijn, weet ik pas sinds een 80-jarige mij er deze zomer over vertelde. De vrouw liep mee met een van de nachtwandelingen die ik regelmatig organiseer. Aanvankelijk maakte ik me zorgen over haar deelname - ze zag er wat kwetsbaar uit en de wandelingen vinden plaats in een donker bos vol losliggende takken - maar deze tachtiger bewoog zich soepel als een tuinslang over de paden. ‘Ik ben wel wat duisternis gewend’, liet ze na afloop weten, ‘ik heb een leven lang geschemerd’.

Als antwoord op mijn verbaasde blik legde ze me uit hoe dat ging. Op de boerderij waar ze opgroeide, ging ze bij het vallen van de avond met haar ouders en drie zussen voor het raam zitten om te kijken hoe de nacht het overnam. Het was heel gezellig, benadrukte ze. ‘Ik keek er elke dag naar uit.’

Ik zag het voor me, zes mensen van groot naar klein, verenigd in een kalm ritueel, terwijl hun planeet van haar reusachtige zon wegdraaide. Het leek me te romantisch om waar te zijn.

Thuis zocht ik het op. Officiële onderzoeken naar dit schemeren heb ik (nog) niet kunnen vinden maar na wat on- en offline rondvragen blijkt dat het in de vorige eeuw inderdaad een bekende bezigheid was, die geleidelijk door de komst van elektrisch licht verloren ging. Wie gaat er nu nog zitten wachten tot de kleur uit de dag trekt? Verspilde uren. En daarbij: waarom zou je achteroverleunen in een tijd van massa-uitsterving, zeespiegelstijging en een voortetterende pandemie? We hebben geen tijd te verliezen!

Maar na twee dagen schemeren was ik al om. Ik pleit voor een comeback van het zitten en wachten. Om te beginnen omdat het niets oplevert. Althans, geen geld, geen volgers of spiermassa. Dat alles wat we doen iets moet opleveren, is precies de mentaliteit waar we van af moeten.

Het is nogal bizar hoezeer wij ons als samenleving vastklampen aan de mythe van eeuwige economische groei. Zelfs tijdens de klimaattop in Glasgow - waar wereldleiders eindelijk eens de ernst van de zaak benadrukten en toch tekort schoten in hun besluiten - werd voortdurend gesproken over de groeimogelijkheden........

© de Volkskrant


Get it on Google Play