We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close
Aa Aa Aa
- A +

‘Het overheersende motief van de zelfmoordterrorist is een verlangen naar Utopia’

3 0 0
08.06.2019

In zijn boek De prijs van het paradijs beschrijft onderzoeksjournalist Iain Overton de geschiedenis van de zelfmoordaanslag. ‘Het idee dat het een deugdzame daad is zal niet zomaar verdwijnen.’

Op een woensdagochtend in november 2014 loopt de 19-jarige Syriëganger Sultan Berzel, een rustige, brildragende student toerisme uit Maastricht, richting een politiebureau in de Iraakse hoofdstad Bagdad. Het martelaarschap lonkt voor Berzel, die nog maar kort daarvoor naar het IS-kalifaat is afgereisd, en nu al zijn leven wil geven voor zijn islamitische heilstaat die het doelwit is van het Iraakse leger. Onder zijn kleding draagt Berzel een bomvest dat hij op het juiste moment met een druk op de knop wil laten afgaan. Eerst wordt in de buurt van het politiebureau een auto tot ontploffing gebracht, om chaos en verwarring onder het publiek te zaaien. Politieagenten en burgers snellen naar de plek van de explosie. Ook Berzel. Als hij tussen de mensen staat, roept hij Allah aan. Enkele ogenblikken later is hij een shaheed, een martelaar. Hij sleurt nog 23 andere mensen mee de dood in, onder wie zes politieagenten.

Het blijft bijna vijf jaar later nog altijd een onbevattelijke daad. Wat bezielde deze tiener om duizenden kilometers van huis te reizen en zijn eigen lichaam als vernietigingswapen in te zetten? Wat vaart er überhaupt in de zelfmoordterrorist, of die nou in Bagdad, Parijs, London of Casablanca toeslaat?

‘Zelfmoordaanslagen worden gepleegd om een Utopia op aarde te brengen’, stelt de Britse onderzoeksjournalist Iain Overton. Hij schreef De Prijs van het Paradijs, een lijvig boek over het fenomeen van zelfmoordterrorisme door de geschiedenis heen, dat volgende week in Nederland verschijnt. ‘Voor jihadistische aanslagplegers is dat Utopia een kalifaat. Dat is een gedachtegang die er bij ons in het Westen maar moeilijk ingaat omdat religie geen grote rol meer speelt in ons dagelijks leven. Daarom doen we dit soort zelfmoordaanslagplegers vaak af als losers, en wijten we hun daad aan hun slechte jeugd, of aan armoede. Dat kan uiteraard een rol spelen, maar overheersend is toch wel hun verlangen om een Utopia op aarde te creëren, met als beloning een plek in het paradijs.’

Utopia op aarde brengen was ook het doel van de eerste zelfmoordaanslagpleger, de Rus Ignacy Hryniewiecki, een revolutionair die in 1881 met een bom zowel zichzelf als de gehate tsaar Alexander de Tweede doodde. Hryniewiecki wilde hiermee een maatschappelijke omwenteling in gang zetten die tot een rechtvaardiger Rusland zou leiden.

In zijn boek beschrijft Overton hoe de zelfmoordaanslag sinds dat vroege begin in Rusland de nodige veranderingen doormaakte. Tijdens de Tweede Wereldoorlog sloeg het fenomeen over naar Japan waar duizenden kamikazepiloten voor keizer en vaderland hun vliegtuigen in Amerikaanse militaire schepen boorden. Decennia later vond het zijn meest verwoestende vorm in de........

© de Volkskrant