“Hakikatin yalan, yalanın da hakikat gibi göründüğü
bir dönemeçteyiz şimdi.”
Thedor W. Adorno

Frankfurt Okulu’nun simge düşünürlerinden Theodor W. Adorno’ya atfedilen bu ifadeler, söylendikten seneler sonra Epstein dosyası ile yeniden doğrulanıyor. ABD’de kız çocuklarına yönelik cinsel istismar ve fuhuş ağı kurma suçlarıyla tutuklu yargılanırken hapishanede ölü bulunan Jeffrey Epstein ile ilgili hapishanedeki günlerinden yüksek profilli isimlerle yazışmalarına kadar geniş bir yelpazeyi kapsayan çeşitli belgeler ortaya çıkmıştı.

Bu doğrulanmış belgeler sonucunda Slovakya Başbakanı Robert Fico’nun Dışişleri ve Ulusal Güvenlik Danışmanı Lajcak, İngiltere’nin eski Washington Büyükelçisi Lord Peter Mandelson, İngiltere Başbakanlık Genel Sekreteri Morgan McSweeney, ve Norveç’in Ürdün Büyükelçisi Mona Juul’un da aralarında bulunduğu pek çok isim bulundukları görevlerden ya da partilerden istifa etti. Ancak doğrulanmış belgelerin yanı sıra sosyal medyada kaynağı belirsiz onlarca video, ses kayıtları ve doğrulanmamış belgeler de var. Bu sebepten dijital medya ortamında Epstein dosyasını takip eden okurların veya izleyicilerin manipüle edilme olasılığı oldukça yüksek.

Bu noktada, Uluslararası Gazeteciler Federasyonu (IFJ) tarafından hazırlanan gazetecilerin araştırma, haber toplama, yazma ve yayına hazırlık süreçleriyle ilgili etik standartların yer aldığı IFJ Gazeteciler için Küresel Etik Şartı (IFJ Global Charter of Ethics for Journalists ile Profesyonel Gazeteciler Derneği (SPJ) tarafından hazırlanan SPJ Etik Kuralları (SPJ Code of Ethics gazeteciler için önemli kaynaklar.

Bu yazıda Türk medyasında Epstein dosyası ile ilgili yayımlanan yalan haber veya içeriklerin durumunu doğrulama platformu Teyit’in Yazı İşleri Sorumlusu Ali Osman Arabacı ile; Epstein dosyasının küresel medyada ele alınış biçimini ve bu dosyayla ilgili haber yapmaya çalışan gazetecilerin dikkat etmeleri gereken başlıca noktaları ise ABD’de gazetecilik yapan Çıdam Yücel ile konuştum.

Ali Osman Arabacı: Gazeteciler şüphe kaslarını güçlü tutmalı

Doğrulama faaliyetleri yürüten Teyit’in Yazı İşleri Sorumlusu Ali Osman Arabacı, Epstein dosyalarının ilk bölümünün aslında geçen yıl yayımlandığını ve süreci oradan itibaren değerlendirmenin sağlıklı olacağını aktarıyor.

Konuyla ilgili yanlış bilgilerin artmasının 2025 sonuna tekabül ettiğini ifade eden Arabacı, “Bu süreçte yapay zekâ ile üretilen iddiaların çoğunlukta olduğunu ifade edebilirim. Mesela yeni seçilen New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani’nin annesi hakkında belgelerde geçen ifadeler var. Buradan hareketle yapay zekâ ile üretilen ve Mamdani’nin de olduğu bir çok görsel ortalığa saçıldı. Eski tarihli ve alakasız görüntüleri de bu olaya mal etme gibi bir alışkanlık var kullanıcılarda. Yıllar öncesine ait Brezilya’da kaydedilen eski tarihli görüntü de dosyalara mal edildi. Bazı fotoğrafların bağlamından koparılarak verildiğini ifade edebilirim. Yine montajlanan görsellerin dolaşımda olduğunun altını çizmem gerek. Aslında bir kategoriye sokmadan her alanda fazlaca yanlışın döndüğü bir konu bu dosya meselesi” diyor.

Arabacı, infial yaratan olayların ardından sosyal medyada sık görülen ve her şeyin bu konuyla alakalı olduğuna dair paylaşımların revaçta olduğuna dikkat çekerken yanlış tüm analizlere buradan ulaşılabileceğini söylüyor.

Doğrulama platformu Teyit’in Yazı İşleri Sorumlusu Ali Osman Arabacı, asılsız ve yalan haberlerle mücadelede gazetecilere önerilerini şöyle sıralıyor:

© Daktilo1984