İsrail Seçimlerinde Kazanan Kim? |
İZLE Çavuşesku’nun Termometresi 2’li Görüş İki Savaş Bir Yazar Cumhuriyet’in Edebiyatı Varsayılan Ekonomi Yakın Tarih Tümünü Gör
Çavuşesku’nun Termometresi
Cumhuriyet’in Edebiyatı
OKU Yazılar Röportajlar Çeviriler D84 INTELLIGENCE Asterisk2050 Yazarlar Kitap Yorum
D84 FYI Hariçten Gazel ABD Gündemi Avrupa Gündemi
İsrail Seçimlerinde Kazanan Kim?
İsrail’de 27 Ekim’de yapılan genel seçimler tamamlandı. Seçim sonunda ortaya çıkan tablo, ülkenin yakın tarihinde az rastlanan bir siyasi dengeye işaret ediyor. Başbakan Benjamin Netanyahu’nun Likud Partisi en büyük parti konumunu korudu; ancak Netanyahu’nun bloku, kendisini iktidarda tutabilecek parlamenter çoğunluğa ulaşamadı. Netanyahu’yu görevden uzaklaştırmayı hedefleyen muhalefet de kendi başına hükümet kuracak sandalye sayısını elde edemedi. Seçimin asıl sürprizi ise Arap vatandaşların katılımındaki yükseliş ve Arap partilerinin parlamentodaki temsilinin tarihi düzeye ulaşması oldu.
Seçim sonunda ortaya çıkan tabloya göre, 120 üyeli Knesset’te Netanyahu’nun sağ, aşırı sağ ve ultra-Ortodoks (Haredi) partilerden oluşan bloku 53 sandalyede kaldı. Eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot’un liderliğindeki muhalif blok 48, Arap ağırlıklı partiler ise toplam 19 sandalye elde etti. Seçimin ortaya çıkardığı siyasi denklem açık: Hiçbir blok, tek başına iktidar için gereken 61 sandalyeyi elde edemedi. Bundan sonraki belirsizlik, seçimin sonucunda değil, bu sandalye dağılımından nasıl bir hükümet çıkacağında yatıyor.
Sandıklar neden geç sayıldı?
Tamamlanan seçimde sayımın yavaş ilerlemesi, seçim gecesi ve sonrasında kafa karışıklığına yol açtı. Bu gecikmeyi anlamak için sayımın teknik işleyişine bakmak gerekiyor.
Sayım sırasında normal sandıklardaki oyların büyük bölümü işlenirken askerlerin, yurt dışındaki diplomatların, hastanelerde bulunanların, mahkumların ve kayıtlı sandıklarında oy kullanamayan bazı seçmenlerin kullandığı özel oylar ayrı bir doğrulama sürecinden geçirildi. “Çift zarflı” oy olarak bilinen bu uygulamada, aynı seçmenin birden fazla kez oy kullanmadığının kontrol edilmesi gerekiyordu. Merkez Seçim Komisyonu, bu kategoride yaklaşık 430 bin ila 480 bin oyun bulunduğunu bildirdi. Bu teknik süreç, sayımın neden daha uzun sürdüğünü açıklıyor; seçimin hâlâ devam ettiği anlamına gelmiyor.
Arap seçmenlerin yükselişi
Seçimin dikkat çekici gelişmelerinden biri, İsrail’in Arap vatandaşlarının sandığa gösterdiği ilgi oldu. Ülke genelindeki katılım oranı yüzde 77,7’ye ulaşarak 1999’dan bu yana en yüksek seviyeye çıktı. İsrail Demokrasi Enstitüsü ve seçimi yakından takip eden bölge kaynaklarının aktardığı veriler, katılımdaki yükselişi ortaya koydu. Arap seçmenlerin katılımına ilişkin kaynaklar ise farklı hesaplamalar sundu: Kanal 12’nin tahmini yüzde 80’e yaklaşırken, Center for Israel Education oranı yüzde 76,5 civarında hesapladı.
Bu nedenle mevcut tablo yalnızca bir seçim başarısı değil, İsrail siyasetindeki temsil dengelerinin değişebileceğini gösteren önemli bir gelişme olarak değerlendirilmeli.
Peki bu yükselişi bize ne açıklıyor?
Güvenlik ve toplumsal yaşam alanındaki memnuniyetsizlik. Arap toplumundaki seçmenler, sağ siyasetçilerden gelen sert söylemler nedeniyle hükümete yönelik tepkilerini sandığa taşıdı. Netanyahu hükümetinin politikalarının yanı sıra aşırı sağın Arap vatandaşlara yönelik tutumunu da oy kullanma kararlarında etkili bir unsur olarak gösterdi. Gazze savaşı ve Filistin meselesi de bu seçmen kitlesinin siyasi tercihlerinden bağımsız düşünülemez.
Katılımın yalnızca siyasi protesto olarak değil, temsil talebi olarak da okunması. Arap seçmenler, hükümetin kurulmasında belirleyici olabilecek bir sandalye gücüne ulaşarak kendi toplumsal sorunlarının ulusal siyasette daha fazla dikkate alınmasını sağlayabilecek bir konuma geldi. Arap partilerinin hükümet kurma hesaplarında görmezden gelinemeyecek büyüklüğe ulaşması. Ancak burada bir ayrıntı var: Arap partileri tek ve tamamen uyumlu bir siyasi blok değil. Ortak Liste’nin yaklaşımı ile Mansur Abbas liderliğindeki Ra’am’ın koalisyon siyasetine bakışı aynı değil. Sandalyelerin artması bu partilere pazarlık gücü kazandırıyor, fakat bu gücün ortak bir stratejiye dönüşüp dönüşmeyeceği ayrı bir soru.
Şin Bet soruşturması iddiaları
Seçim sonrasının en hassas başlıklarından biri, İsrail iç istihbarat servisi Şin Bet’in gündeme geldiği yabancı müdahale iddiası oldu.
Merkez Seçim Komisyonu Başkanı ve Yüksek Mahkeme Başkan Yardımcısı Noam Sohlberg, Şin Bet Başkanı David Zini’den seçimlere yabancı kaynaklı finansman yoluyla uygunsuz müdahale edildiği şüphelerinin araştırılmasını istedi. Sohlberg’in mektubunda, İsrail’in çıkarlarına karşı hareket eden yabancı aktörlerden sağlandığı öne sürülen fonlardan söz edildi. İddiaların mahiyeti ve hangi ülkelerin söz konusu olduğu resmi........