İki Bin Yirmi Beş: Geçen Yılın En Önemli Olayı |
Cambridge Üniversite’sinde fizik profesörü Mete Atatüre’nin 2020 yılına girerken X’te yaptığı kısa ama anlamlı paylaşımı hatırladım:
“Dünya’nın Güneş etrafında dönmesinin başı sonu yok. Bugün biten yıl, yarın başlayan yıl yörüngede rastgele bir nokta. Eliptik yörüngede Güneş’e en yakın olduğumuz gün desek bile o 5 Ocak, o da her yıl değişir. Yani sevdiklerinizle beraber değilseniz bir anlamı yok. Mutlu yıllar!”
Bu paylaşımı yıllar sonra hatırlatan bir soru oldu. Daktilo1984’ün editörü Bahadır Çelebi’nin yönelttiği bir soru. 2025 yılının Ortadoğu bölgesi açısından en önemli olayı ne idi?
Atatüre’nin gözleriyle baktığımızda, haliyle bu sorunun cevabına başka bir soru ile başlamalı. 2025 yılını ne zaman başlatmalı ve ne zaman bitirmeliyiz? 31 Aralık 2024 günü olan bir olay, 2025 yılının en önemli olayı olamaz mı? 1 Ocak 2025’ten itibaren mi göz atmalıyız olaylara, gelişmelere?
Yüz sekiz yıl öncesine gidelim. Tam olarak 1917 yılının 25 Aralık’ına… O yılın en önemli olayı neydi? Mart ayında Çarlık rejiminin yıkılması mı, yoksa yedi ay sonra Bolşeviklerin iktidarı devralması mı? Yoksa yaklaşık üç buçuk yıl önce, 28 Haziran 1914 günü, Sırp milliyetçisi bir gencin Avusturya-Macaristan İmparatorluğu’nun veliaht prensini bir suikastla öldürmesi mi? 1917 yılının 25 Aralık günü halen daha dünyayı kasıp kavurmaya devam eden, canlar yakan, yuvalar dağıtan, saçlar ağırtan dünya savaşı o gün patlamasaydı, Mart devrimi, Ekim devrimi olur muydu?
Bazı olaylar vardır ki etkileri tek bir yıla sığmaz. Takvim yaprakları yırtılır, yıllar ilerler, hatta kuşaklar yenilenir; ama o olayın etkisi devam eder de eder. Tarih dediğimiz şey de aslında tarihin bazı kırılma anları ve o anların yarattığı süregiden sonuçlarının toplamıdır. 1914 yazında Saraybosna’da sıkılan kurşun gibi. O kurşun, zaten gergin olan bir kıtanın tüm fay hatlarını aynı anda harekete geçirdi. Ardından gelen dört yıl boyunca cepheler değişti, haritalar yeniden çizildi, milyonlarca insan öldü. Yol açtığı savaşın bitişi bile o kurşunun yarattığı dalgalanmaları bitiremedi.
Bu yazıda cevap aradığım soruya geri dönersek: 2025 yılının Ortadoğu açısından en önemli olayı neydi? Bila şek vela şüphe, Hamas’ın İsrail’e 7 Ekim 2023 günü düzenlediği saldırıydı. Oysa Ortadoğu o güne ne hülyalarla uyanmıştı!
Kurulduğu yıldan bu yana Ortadoğu’nun en can alıcı sorunlarından biri, hiç kuşkusuz İsrail’in işgali altındaki topraklarda Filistinlilere karşı yürüttüğü ayrımcı ve baskıcı politikalar oldu. Bu politikalar İsrail’in çevresindeki Arap devletleriyle ilişkilerini sürekli bir gerginliğe mahkûm etti. Öyle ki bu gerginlik üç, hatta dört kez sıcak savaşlar olarak da tezahür........