Anti-Semitizmin Modern Hali-5: Siyon Liderlerinin Protokolleri |
İZLE Çavuşesku’nun Termometresi 2’li Görüş İki Savaş Bir Yazar Cumhuriyet’in Edebiyatı Varsayılan Ekonomi Yakın Tarih Tümünü Gör
Çavuşesku’nun Termometresi
Cumhuriyet’in Edebiyatı
OKU Yazılar Röportajlar Çeviriler D84 INTELLIGENCE Asterisk2050 Yazarlar Kitap Yorum
D84 FYI Hariçten Gazel ABD Gündemi Avrupa Gündemi
Anti-Semitizmin Modern Hali-5: Siyon Liderlerinin Protokolleri
Yüzyıllar boyunca biriken Yahudilere yönelik nefret, önyargı ve ekonomi-politik kaygı en yoğun ve en etkili ifadesini “Siyon Liderlerinin Protokolleri”nde buldu. Bu metnin nasıl oluşturulduğuna dair bilgimizde fazlasıyla karanlık noktalar vardır. Bildiğimiz, metnin ilk olarak Rusya’da, Rusça olarak yayımlandığı.
Bazı kaynaklara göre metin henüz gün yüzüne çıkmadan ilk atfını aldı. 1902 yılında muhafazakâr Novoye Vremya gazetesi metine gönderme ile insanlığa karşı bir komplonun ifşa edildiğini iddia etti. Ertesi yıl, 1903 sonbaharında, Bessarabya’daki Yahudilere karşı Kişinev pogromunu kışkırtmasıyla bilinen aşırı sağcı yayımcı Pavel Kruşevan, Znamya adlı gazetesinde Protokoller’i “Yahudilerin dünyayı ele geçirme programı” başlığıyla yayımladı.
1905’te aynı metin bu kez dindar bir yazar Sergey Nilus’un Velikoe v malom i Antikhrist (“Küçük Olanda Büyük ve Deccal”) başlıklı kitabının son bölümüne eklendi. Nilus, Ortodoks mistisizmi, kıyametçi yorumlar ve monarşi yanlısı bir siyasal teoloji arasında salınan bir figürdü; Protokoller’i de tam bu çerçevede, yaklaşan Deccal düzeninin “gizli planı”nı ifşa eden bir belge olarak sundu.
Avrupa’da yüzyıllar içinde biriken antisemitik motifleri en yoğun biçimde bir araya getiren bu metnin ilk kez Rusya’da yayımlanması dikkat çekicidir. Aslında Rusya da antisemitizme uzak değildi. Özellikle imparatorluğun son dönemlerinde Yahudilere yönelik öfke ve nefret dönem dönem pogromlara dönüştü; 1881’den sonra yüzlerce yerleşimde saldırılar görüldü ve 1903–1906 arasında yeni bir dalga yaşandı. “Pogrom” teriminin kendisi de Rusça kökenlidir ve tarihsel olarak özellikle Rus İmparatorluğu’ndaki Yahudilere yönelik kitlesel saldırılarla ilişkilendirilir.
Metnin Rusya’da ilk kez yayımlanması, onun Rusya’da yazıldığı anlamına gelmeyebilir. Bazı anlatılara göre metnin derlenmesinde Okhrana’nın Paris bürosu rol oynadı. Daha önceki yazılarda takip ettiğimiz gibi yirminci yüzyılın başı itibariyle Avrupa’da zengin bir antisemitik yazın oluşmuştu. Bu yazının hangi metinleri Protokoller’in yazarına ilham verdi bilmiyoruz. Ancak iki metnin ilham kaynağı olduğunu iddia edebiliriz.
Bu metinlerden birincisi, 1864 yılında yayımlanan Maurice Joly’nin Dialogue aux enfers entre Machiavel et Montesquieu’sudur. Joly bu kitapta Montesquieu ile Machiavelli’yi cehennemde karşı karşıya getirir; Montesquieu hukuk devleti, anayasal denge ve özgür basın adına konuşurken, Machiavelli modern bir otoriter rejimin yapması gerekenleri anlatır: Basının nasıl denetim altına alınacağını, seçimlerin nasıl manipüle edileceğini, muhalefetin nasıl bölünüp etkisizleştirileceğini, borçlanma yoluyla devletin ve toplumun nasıl bağımlı kılınacağını adım adım sıralar. Joy’un aslında bu metinde yaptığı Machiavelli’nin........