Pers ve İran kültürü |
İran’nın nasıl adlandırılacağı konusunda geçmişten bugüne farklı görüşler ortaya konmuştur. Zaman içinde değişmek üzere ülkeye Persiya veya İran, ülke halkına da Persler veya İranlılar denmiştir.* Kanımca bugünkü İran kültürü, büyük ölçüde Pers kültürünün devamıdır ve birçok yönden güçlü bir kültürdür.
EDEBİYAT, MÜZİK, SİNEMA
40 yıldır edebiyatta, müzikte ve sinemada veya bunlardan ikisinde güçlü olan ülkelerin batmayacaklarını söylerim. Örneğin Rusya 70 yıl baskı rejimi içinde yaşasa da sonuçta dipdiri ayağa kalkmıştır. Çünkü Rus edebiyatı ve Rus müziği güçlüydü. Benzeri şekilde iki dünya savaşı yaşayan İngiltere, Almanya, Fransa da ayakta kalmıştır. Tarih içinde İran’ın da batması söz konusu değildir. Çünkü İran’ın edebiyatı ve sineması güçlüdür. Edebiyatları, müzikleri, sinemaları güçlü olan ülkeler bir dönem içeriden veya dışarıdan sıkıntı yaşasalar bile sonuçta suyun üstünde, tarihin içinde hayatta kalmayı başarırlar. Bu benim hipotezimdir.
İran çok güçlü bir edebiyat geleneğine sahiptir. Söz, Perslerden bu yana İran kültürünün dilinde ve kaleminde zirvelere ulaşmıştır. İranlı edebiyatçıların adları saymakla bitmez. Firdevsi, Hafızi Şirazi, Sadi, Dakiki, Ömer Hayyam, Pervin İtimasi, Samet Behrengi, Sadık Hidayet, Füruğ Ferruhzad, Sobrab Sepehri, Ahmed Şamlu ve daha nicesi… Birkaç tanesine bakalım.
Firdevsi’nin Şahname’si İran kültürüne yerleştirilmiş abidevi bir edebiyat ürünüdür. Firdevsi’nin çağında İran bunalım içindeydi, parlak günler geride kalmıştı. Şair halkına eski parlak günleri anımsatmak........