Zülâl Kalkandelen yoldaşımın 22 Haziran 2025 tarihli Cumhuriyet gazetesinde yayımlanan yazısından bir alıntı yapıyorum:

“AKP’li Cumhurbaşkanı Erdoğan, asıl niyetini hiç gizlemiyor ve zaman zaman hatırlatıyor. Dün de İslam İşbirliği Teşkilatı Gençlik Forumu’nda konuşurken ‘Dillerimiz, renklerimiz, mezheplerimiz farklı olabilir. Dünya görüşümüz, hayat tarzımız farklı olabilir. Bunların hepsi kıymetlidir, anlamlıdır. Biz bu kimliklerimizden önce Müslümanız. Müslümanlık hepimizin en üst kimliğidir’ dedi.”

Üst ve alt kimlikle ilgili evrensel tanım şöyle: “Üst kimlik devletin vatandaşa empoze ettiği kimliktir. Bu anlamda vatandaşlığa denk düşer. Üste geçirilmiş, giyilmiş kimlik, üste çıkarılmış kimlik. Alt kimliği koruyan kimlik, alt kimliği örten kimlik.”

Kuşkusuz, R.T. Erdoğan’ın konuşmalarını onun talimatları doğrultusunda kaleme alan bir danışman kadrosu var. Bu kadronun üst ve alt kimliklerin evrensel tanımını bilmeleri gerekir. Bir zamanlar vatandaş kimliklerimiz defter biçimindeyken TC vatandaşlarının din ve mezhebi yazıldığı bir bölüm vardı. 1921 ve 1924 Anayasası’nda yer alan “Türkiye Cumhuriyeti’nin dini İslamdır” ibaresi, Mustafa Kemal’in emri, İsmet İnönü’nün de önerisiyle 1928 yılında kaldırıldı. Daha sonra İHAM’ın (İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi) 21924/05 numaralı başvuru ile ilgili 02.02.2010 tarihli kararı. Türkiye’de nüfus cüzdanlarında din ibaresinin yer almasının, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin din ve vicdan özgürlüğüyle ilgili 9. maddesine aykırı olduğuna hükmetti. Mahkemenin bu kararı, Sinan Işık’ın 2005 yılında kimliklerdeki din hanesi aleyhinde yaptığı başvuruya yanıttı.

Konuyla ilgili olarak 10.12.2024 tarihli Cumhuriyet’te bir yazı yayımlamıştım. Yazıyı tekrar yayımlıyorum:

Eski bir aşı ısıtarak masanıza koyuyorum. Bu aşı........

© Cumhuriyet