1961 Anayasası’nı yapan Kurucu Meclis’te Cumhuriyet Halk Partisi temsilciliği (6 Ocak 1961-25 Ekim 1961) yapan Dr. Alev Coşkun’un bu konuda bir yazısı dururken benim aynı konuda yeni bir yazı yazmaya kalkışmam densizlik olmaz mı? Bence olur! O halde bu konudaki yazısını birlikte okuyalım.

1961 Anayasası demokrasinin temellerini geliştirmiş ve pekiştirmiştir. Türk siyasal yaşamı güçler ayrılığı esasına dayalı, millet egemenliğini koruyan, iki meclisli (Millet Meclisi ve Senato) çağdaş bir anayasaya kavuşmuştur. Bireyin devlet yönetimine katılmasına olanak tanınması, nispi temsil seçim sisteminin kabul edilmesi ile Meclis aritmetiğinin temsilinde adaletin sağlanması, özellikle siyasal partilerin anayasal güvenceye kavuşturulması çok önemli adımlardı.

Bu konuda anayasada “Siyasal partiler ister iktidarda, ister muhalefette olsunlar, demokratik, siyasal yaşamın vazgeçilmez unsurlarıdır” kuralına yer verilmiştir (Md. 56/3). Daha adil bir temsili öngören nispi temsil seçim sisteminin kabul edilmesi de son derece önemlidir.

1961 Anayasası İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra tüm Avrupa’da gelişen demokratik ve çağdaş anayasalardan (Fransız, Alman, Belçika, İtalya, İskandinav ülkeleri gibi) esinlenmiş ve tartışmaya yer bırakmayacak biçimde evrensel kuralları benimsemiştir.

1961 Anayasası, 2. maddesinde devlet yaşamını düzenleyen temel ilkeleri saptamıştır. Bu ilkelerin içerisine ilk kez, “İnsan Haklarına Dayalı Devlet” kavramı girmiş, insan hakları kavramı devletin temelleri içine alınmıştır. Anayasa, insanın doğuştan kazandığı hakları korumakla yetinmeyip, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için devlete gerekli koşulları hazırlaması yönünde görev vermiştir! (Md.10)

Üçüncü binyıla girerken uygar dünyada önem kazanan insan hakları anlayışının ulaştığı son aşamaları, 1961 Anayasası çok önceden görmüş ve kurallaştırmıştı.

1961 Anayasası’nda, “temel haklar ve özgürlükler” devletin kuruluşunu düzenleyen esaslardan önceye alınmıştır. Anayasa, böylece temel hak ve özgürlüklerin taşıdığı önemi vurgulamak istemiştir.........

© Cumhuriyet