İran’daki laiklik karşıtı teokratik rejim, Fransa’nın desteğiyle, 1979 yılındaki bir darbeyle binlerce insanı katlederek kurulmuştu. Aynı rejim varlığını sürdürmek için geçtiğimiz hafta da binlerce silahsız protestocuyu katletmekten çekinmedi.

İran’daki yönetimin böyle bir barbarlığa ve vahşete başvurmasına şaşırmamak gerekir. İran’da daha önce de defalarca gerçekleşen protesto eylemlerinde güvenlik güçleri şiddete başvurmuş; teokratik diktatörlük ve oligarşi, iktidarını sürdürmek için zulüm yöntemini seçmişti.

***

Çok partili serbest seçimlerin; düşünceyi ifade, yayınlama ve örgütlenme özgürlüğünün; yasama, yürütme, yargı arasında güçler ayrılığının ve laikliğin olmadığı yerde demokrasiden ve bir cumhuriyetten, başka bir deyişle halkın egemenliğinden söz edilemez. İran’da bunların hiçbirisi yoktur.

İran’da devletin resmi adı olan “İran İslam Cumhuriyeti” ifadesi büyük bir çelişkiye dayanmaktadır. Çünkü teokrasinin olduğu yerde halkın değil, ruhban sınıfının egemenliği olur. Cumhuriyet ise halk egemenliğine dayalı bir yönetim biçimidir. Laiklik cumhuriyetin özünde olan ilkelerden birisidir ve gerçek bir cumhuriyette devletin dini olmaz, vatandaşın kendi özgür iradesine göre dini olur veya olmaz.

Nitekim dünyadaki 200’e yakın ülkede ortaçağ paradigmasına göre ve teokrasiyle yönetilen sadece birkaç ülke kalmıştır. Afganistan,........

© Cumhuriyet