Yeni keşfi üzerine Aziz Sancar ile röportaj |
Burada duyurmuştum Sancar’ın öldürücü beyin tümörü Glioblastoma’yı fare deneylerinde başarıyla yok ettiğini... Glioblastoma hastaları merakla Türkiye’de klinik deneylerin başlamasını beklerken bu son çalışması üzerine Sancar ile çok daha geniş ve farklı boyutlarıyla bir röportaj gerçekleştirdim. Herkese Bilim Teknoloji dergisinin kapak konusu olarak yayında. (www.herkesebilimteknoloji.com adresinden tek sayı olarak da indirilebilir.)
Ama bugünkü yazımı görüşmenin bazı bölümleri üzerine kurayım dedim.
Sancar’ın bu keşfi raslantısal oldu. Laboratuvar deneylerinde çok sık kullanılan EdU molekülünü, kendisine Nobel kazandıran DNA hasarını onaran ikili kesim mekanizmasının keşfi konusunda henüz bazı soruların yanıtlarını aramak amacıyla kullanıyordu. Bu iş böyledir, Nobel kazanmışsın ama mekanizma ile ilgili sorunlar yakanı bırakmaz.
EdU molekülünü DNA’nın neresinde ne kadar bulunduğunu anlamak için kullandılar (ayrıntıya girmiyorum). Ama baktılar ki hücre EdU’yu sevmiyor, DNA hasarı gibi algılıyor molekülü ve kesip çıkarıyor. Çıkan EdU tekrar DNA’ya girince bir kördöngüye ve hücre ölümüne sebep olduğunu görüyorlar, bu onları EdU’nun Glioblastoma için bir ilaç olma olasılığına götürüyor: Aynı döngü tümörde de oluşuyorsa, tümörü öldürür!
Bu molekülü laboratuvarda Glioblastoma parçalarına verince, aynı kısırdöngüye şahit oluyorlar, molekülü tümör DNA’sı (yabancı diye) kesip atıyor, ama molekül yeniden DNA’yi........