Önümde iki ayrı devlet raporu var.

Biri Tarım ve Orman Bakanlığı Şeker Dairesi Başkanlığı’nın denetim raporu. Diğeri Hazine ve Maliye Bakanlığı Vergi Denetim Kurulu’nun incelemesi.

Mesele şu: Vatandaşa kayıt dışı kotanın da üzerinde tonlarca nişasta bazlı şurup içeren tatlılar, reçeller, ballar, lokum ve helvalar yedirmişler.

Raporları okudukça sinirden titredim.

Önce nişasta bazlı şekerden (NBŞ) başlayalım. Maliyeti ucuz diye bisküvi, dondurma, reçel, gazlı içecek ve meyve sularının birçoğunda kullanılıyor. Çocukların kesinlikle tüketmemesi gerekiyor. Adeta bir zehir bu.

NBŞ, diyabet ve obezitenin temel sebeplerinden biri. Bakın Türkiye’de son 15 yılda diyabet hastalığının yüzde 90 oranında arttığı söyleniyor. Akıl alır gibi değil. Milyonlarca insan artık şeker hastası.

Aslında Türkiye’de iç piyasaya verilecek NBŞ miktarı kanunla sınırlandırılıyor. 2023/2024 pazarlama yılında NBŞ kotası yüzde 2.5, yani 72 bin 750 ton.

Buna karşılık kota tahsis edilen beş fabrikanın yıllık toplam üretim kapasitesi 1 milyon 95 bin ton. Kota hakkı olmayan, yalnızca ihracat amacıyla üretim yapabilen beş fabrikanın kapasitesi ise 340 bin ton.

Üretim kapasitesi başka, iç piyasaya yasal olarak verilebilecek miktar başka.

İşte bu nedenle malın ne adıyla üretildiği, hangi faturayla fabrikadan çıktığı ve nereye gittiği çok önemli.

Dosyanın kilit kelimesi de burada karşımıza çıkıyor: Maltodekstrin.

Çünkü maltodekstrin ile kota kapsamındaki NBŞ aynı hukuki kategori değil.

Raporda ise sahada, kota kapsamındaki NBŞ’nin “maltodekstrin” faturasıyla satıldığına yönelik tespitler var.

Şimdi Kocaeli’ye gidelim.

Rapora göre Aktaşlar Gıda, Artı Endüstriyel Gıda’dan “maltodekstrin şurubu” faturasıyla NBŞ alıyor ve bu NBŞ’yi kayıt dışı olarak iç piyasaya satıyor.

Vergi Denetim Kurulu’na göre Ak Nişasta, 2023’ün ilk 8 ayında 9.4 bin ton sıvı maltodekstrin satıyor.........

© Cumhuriyet