Attilâ İlhan böyle bir kitap yazar mıydı bilmem! Bilinirdi ki o bu tür etnik/ milliyetçi sorulara her zaman biraz mesafeli bakan biriydi. Meselelerin öyle çok derinine inmez, gazete yazısı ekseninde düşüncelerini söyler geçerdi.

Ama onun sorular soran, sorgulayan ve sorgulatan yanını gene de yabana atmamak gerekir. “

Ermeni meselesi” üzerine okurken Prof. Dr. Kemal Çiçek ile Prof. Dr. Alaattin Uca’nın “VIII. Taşnak Kongresi” üzerine polemiklerini içeren makaleleriyle karşılaştım. Orada odaklanılan konu, dönemin siyasal iktidarı İttihat ve Terakki’nin bu kongreye Dr. Bahaeddin Şakir başkanlığında bir heyet gönderip göndermemesiydi.

Kuşkusuz 1914 yılı koşullarında Taşnak Kongresi birçok açıdan önemliydi. Eğer İttihatçı kadro Taşnakları ikna edebilseydi, yani Anadolu Ermenileri Osmanlı’ya “milleti sadıka” bağlılıklarında kalsalardı, ihtimal ki “tehcir” kararı alınmayacak ve büyük felaket yaşanmayacaktı.

O dönemin tarihsel gerçekliği, bugün bana Kürtler ile mevcut siyasal iktidarın “İmralı süreci” diye nitelendirdikleri görüşmelerinin neleri içerip içermediğini hatırlattı. Çünkü yüz yıl önce Ermeni meselesinde sahnelenen oyunun izleri, bugün Kürtler üzerinden başka bir sahnede yeniden canlandırılmak isteniyor gibi görünüyor.

O zamanlar, İttihatçı iktidar “anlaşma”yı başaramadı, Almanların baskısıyla Birinci Dünya Savaşı’na katılmak zorunda olduğu gibi, gene onlarla ittifak kurarak bu “tehcir” kararını çıkarmak zorunda kaldı.

Hızla çöküşe giden imparatorluk komitacılık zihniyetiyle bile olsa, kurtulamadı. Kuşkusuz Dr. Bahaeddin Şakir önemli bir siyasi figürdü. Akıbeti bunun da bir göstergesi...

Taşnak Partisi’nin “büyük Ermenistan” düşü; yani Rusya Ermenileri ile Osmanlı vatandaşı Ermenileri birleştirme siyaseti “tehcir” kararında........

© Cumhuriyet