‘Arkadaşlar hazır mıyız?’ |
Küresel düzeyde hemen her ülke için ekonomik, siyasi ve toplumsal riskler hızla artıyor. Bu geçici bir dalgalanma değil; kısa dönemde enerji ve gıda kriz, riskleri artıyor, uzun dönemde ise kapitalist düzenin kendi sınırlarını zorlayacak bir Sanayi Devrimi yaşanıyor.
İran savaşı, Hürmüz Boğazı’nın kapanması küresel enerji tedarikini bir kırılma noktasına taşıdı. Yaklaşık 80 ülke acil önlem almak zorunda kaldı. Analistler, boğaz açılmazsa petrol fiyatlarının 150-180 dolar/varil seviyesine çıkabileceğini; enflasyona ve resesyona yol açabileceğini düşünüyor. Uluslararası Enerji Ajansı’na göre günlük talep, üretimin 6 milyon varil üzerinde seyrediyor; küresel rezervler yaklaşık 380 milyon varil eridi. Bazı gelişmekte olan ülkelerde fiilen kıtlık başladı; havacılık ve petrokimya sektörleri anlık baskı altında (Financial Times).
Dünya Bankası, bu yıl emtia, enerji fiyatlarında ortalama yüzde 16 ve yüzde 24 artışlar öngörüyor. Ortalama gübre fiyatları da yüzde 31’den fazla artacak. Artan girdi maliyetleri nedeniyle hem baz metallerin hem de değerli metallerin ortalama fiyatları rekor kıracak gibi görünüyor. Bu öngörüler, boğazın bu ay açılacağının, deniz taşıma hacimlerinin “ekim ayına kadar savaş öncesi seviyelere yakın düzeye döneceğini” varsayıyor. Boğaz temmuz ortasına kadar kapalı kalırsa küresel tedarik zinciri “kırılma noktasını” aşabilir. Nafta ihtiyacının yüzde 42’sini,........