Geçmişten Günümüze; Bodrum’da “Bende Varım” Diyebilen ve Seçilmiş Kadınlar |
Bodrum Ege ve Akdeniz’in birleştiği denize horozibiği gibi girmiş küçük bir liman kenti. Benim doğduğum, sevdalısı olduğum bu kasaba geçmişten bugüne kahramanlıklarıyla, zekâlarıyla, mücadeleci ruhuyla yaşamış birçok kadın yetiştirmiştir.
Bodrum’un yazılı tarihi cesur kadınlarla doludur. Yaklaşık 3000 yıldır Karyalı kadınları Tarihin Babası olarak bilinen Herodot’un anlatımlarından öğrendik.
1.Artemisia M:Ö.5. yüzyılda Bodrum da yani Halikarnassos’da yaşamıştır. Lygdamis’in kızıdır. Baba tarafından Kapadokyalı, Anne tarafından Giritlidir. Yani 1.Artemisia gerçek bir Karyalıdır. Halikarnassos’un yanında Kos, Nigros ve Kalyndos’uda yönetmiştir. Tarihin ilk “erkek gibi kadın amirali” olarak anılır.
Ardından 2.Artemisia ve kraliçe Ada gibi Karya’da savaşmayı da çok iyi bilen yönetici kadınlar yetişmiştir… Ancak HEREDOT 1.ARTEMİSİA’YI deniz savaşlarındaki başarısıyla tarihe not düşerek DÜNYANIN İLK KADIN AMİRALİ olarak unutulmamasını sağlamıştır.
Kurtuluş savaşında Bodrumlu kadınlar Anadolu kadınının kahramanlıklarını göstererek kurtuluş mücadelesinde etkin rol almışlardır.
CUMHURİYET SONRASINDA İSE;
5 ARALIK 2009 tarihinde Türk Kadınının Seçme ve Seçilme hakkının kazanımının 75 yıl dönümünde OASİS Alışveriş ve Kültür Merkezi tarafından biyografik bir fotoğraf sergisi düzenlendi.
Oasis Alışveriş ve Kültür Merkezi Yönetim Kurulu Murahhas Üyesi Sevgili Mazhar Vardar, Türk kadınına birçok Avrupa ülkesinden önce Mustafa Kemal Atatürk tarafından tanınan milletvekili seçme ve seçilme hakkının yıldönümünde yapmayı düşündükleri sergi için benden destek isteklerini söylediğinde çok mutlu olmuş gururlanmıştım.
Bir alışveriş merkezi tarafından, sosyal sorumluluk olarak görülen bu sergiyi “Türk kadınlarının siyasetteki yerine ve konumuna ışık tutmak” ve “Bodrum’un siyasette seçilmiş kadınlarını” da belgesel anlamında bir araya getirmek adına çok önemli bir proje olarak görmüş hemen ciddi olarak çalışmalara başlamıştım.
Siyasette seçilmiş çok az kadınlardan biri olarak bu sergiyi başarıyla gerçekleştirebilmek benim için çok önemliydi. Bodrum Belediyesi’nde seçilmiş ilk kadın başkan yardımcısı olarak halkla ilişkiler birimiyle beraber güzel bir çalışma yaptık. Amacım, Türk kadınının siyasi karar organlarına katılımını ve tarihçesini ana başlıklar halinde hatırlatarak Bodrum yerel ve genel siyasette yer alan kadınlarımızı kısa özgeçmişleriyle ve resimleriyle belgelemekti. Ayrıca bu çalışmanın kamuoyuyla paylaşılması da birçok kadını motive edebilir “bende varım” dedirtebilirdi. Bu düşünceyle yaptığım çalışmayı, sergiyi özellikle Bodrum’a, kadınlarına karşı bir sorumluluk olarak da görmüştüm.
Cumhuriyet – Kadın- Siyaset dediğimizde
Türkiye’de seçme ve seçilme hakkının kadınlarımıza pek çok ülkeden önce tanındığını görüyoruz. (1988’de Amerika-1919’da Almanya -1929’da İngiltere-1945 Fransa 1946 Belçika -1971’de İsviçre’de )
Türkiye’de ise 3 Nisan 1930’da belediyelere, 26 Ekim 1933’de Köy İhtiyar Heyeti ve muhtarlıklara, 5 Aralık 1934’de ise Milletvekili seçme seçilme hakkı kadınlarımıza tanınmıştır.
1935 yılında 395 milletvekili içinden %4,5 oranıyla 18 kadın meclise girmiştir.
2009 yerel seçimlerin yapıldığı dönemde ise 550 milletvekili içinden sadece %9,1 oranıyla 48 kadın vekil mecliste bulunuyordu.
2011 seçimlerde ise, AKP 78 adaydan 45’ini, CHP 109 adaydan 20’sini, MHP 68 adaydan 3’ünü, BDP ise 13 bağımsız kadından 11’ini meclise sokarak meclisteki kadın sayısı oranıyla 78’e yükselmiştir.
2011’de mecliste kadın temsil oranıyla 143 ülke arasında 88.sırayı, Kabinede ise kadın temsiliyle 96 ülke arasında ancak 90.sırada yer alıyorduk.
Ancak mecliste yine erkek egemen siyaset devam etmekteydi.
İşin en acı taraflarından biride içinde demokrasinin kalesi sayılan Muğla ilinin de bulunduğu 43 ilden hiç kadın milletvekilinin çıkmamasıdır.
“BODRUM” Dünya kenti Bodrum, sosyal demokrasinin ve CHP’nin kalesi olarak görülen BODRUM-MUĞLA’da bile 2023 yılına kadar hiçbir dönemde bir tek kadın Milletvekili çıkmamıştır.
Hiçbir dönemde bir tek il, ilçe de kadın belediye başkanı çıkmamıştır. (Milas’a bağlı Bafa beldesinin tek kadın belediye başkanı ZÜHRA DÖNMEZ hariç)
Bodrum’da siyasi karar organlarında yer bulabilmek için mücadele eden ilk cesur kadınlarımızı tarihe not düşmek istedim.
Bodrum’da MHP’den Saliha Oktay ilk kadın milletvekili adayı olmuştur. CHP’den ise Nurten Çakıcı Bıçak ilk kadın aday adayı olmuştur.
2012 genel seçimlerinde ise Bodrum’dan 3 yürekli kadın arkadaşlarımız milletvekili olabilmek için aday adayı olarak başvurdular. Ancak onlarında başlarına gelenler benim ve benim gibi erkek egemen düzende karar organlarında yer almak isteyerek yarışa girenlerin başına gelenlerden farklı olmamıştır.
Mimar Ayla Gürpınar, Ayşen Karasoy, mimar Neşe Gökbel’de tarihte sonuçları önceden belli olan kadın aday adayları arasındaki yerlerini almışlardır.
Muğla, Türkiye’nin ilk kadın valisi Dr. Lale Aytaman ile ilk kadın milletvekilini gördü. Ancak kadın vali ANAP genel merkezi tarafından atanmıştı. Eğer parti içinde bir yarış olsaydı mutlaka seçilemezdi.
Dönemin doğru yol partisinden Av.Esin Aktaş, CHP den Av.Sevinç Göçügenci, Av.Ayla Kara, Ezc. Gül Ören Sungur, ANAP’dan Zübeyde Fellehoğlu, AKP’den Neslihan Öztürk, Yelda Erol Gökcan, Av.Tülin Şahin milletvekili adayı oldular. Ama hiçbiri seçilebilir sıralara getirilmediler.
CHP’den Bodrum’dan NEŞE Gökbel, Nuran Yüksel, Miyase Hakalan Karlıova, Marmaris’ten Fatma Çimen belediye başkan aday adayı oldular (2009-2014). Ancak adaylar atamayla genel merkezden belirlendiği için kadınlar hiçbir dönemde yer bulamadılar.
Ayrıca son 2011 genel seçimlerinde ortopedik engelli olan RASİH Deveci AKP’den “engelli kontenjanından” aday olmuştur. Sonuç........