Üç Ekoloji’ye Genosko Yorumu: Ekoloji ve Sanatın Yeni Politikası |
Sanat ve Ekoloji başlıklı derlemesiyle, Türkiye’de, ekoloji düşüncesi ile çağdaş sanat pratiklerini bir araya getiren kolektif çalışmalardan birine imza atan Eda Sezgin, ekolojiyi yalnızca “doğa teması” olarak değil; politik, etik ve estetik yönden ele alan isimlerin duyarlılık üretim biçimlerinin dönüştürülebileceğine dair savunmalarını bu kitapta okurla buluşturur. Sanatın çevre krizini betimlemekten öte antroposen, müşterekler, yerel direnişler, sürdürülebilirlik ve alternatif üretim modelleri gibi kavramlara yer vererek ekolojiyi pratik mesele görme işine girişenlerden biri de Gary Genosko’dur.Félix Guattari’nin üçlü ekoloji düşüncesini merkeze alan ve Gary Genosko’nun yorumları üzerinden ilerleyen yazımızda, Sanat ve Ekoloji’ye göndermeler yaparak ekolojiyi sadece “doğa koruma” meselesi olmaktan çıkarıp öznellik üretimi, toplumsal örgütlenme ve estetik müdahale alanlarıyla birlikte ele alacağız. Özellikle burada, öznellik üreten bir pratik olarak üç ekoloji arasında geçişler açabileceği fikri etrafında, ekolojik sorunun bir “varoluş tarzı” meselesi olduğu ileri sürülecektir.Kitapta, Merve Tokmakçıoğlu’nun çevirisiyle, “Guattari’nin Üç Ekoloji’sinde Sanat ve Öznellik” başlığı altında beş maddede düşünce akışına şahit olduğumuz Gary Genosko, faaliyetlerini kıta felsefesi, iletişim kuramı, eleştirel semiyotik, medya teorisi, teknokültür gibi alanlara odaklamış bir akademisyendir. Ekolojiye de klasik “çevre korumacı” bir perspektiften bakmaz, Félix Guattari etkili çok boyutlu bir ekoloji anlayışı üzerinden yaklaşır. Özellikle Guattari’nin Üç Ekoloji (Les Trois Écologies) düşüncesini merkeze alan Genosko, çevresel ekoloji (doğa, iklim, türler), toplumsal ekoloji (kurumlar, medya, kapitalizm, şehir yaşamı) ve zihinsel ekoloji (öznellik, arzu, bilinç üretimi) türlerini biyosfer, toplumsal ilişkiler ve insan öznelliğine dair birer “kayıt” olarak okur. Yani aynı krizin farklı yüzlerine, birindeki bozulmanın diğerine sirayet etmesine, hem de ayrı ayrı çözülemez olmalarına dikkat çekmek ister: “Guattari’ye göre üç temel ekoloji türü vardır: çevresel, toplumsal ve zihinsel. Biyosferle, toplumsal ilişkilerle ve insan öznelliğiyle ilgili bu üç ekoloji türü, aynı zamanda, birer kayıt ve ‘çokkutuplu sorun’ olarak ifade edilmiştir; ekozofinin esas meselesi de teknokratik çözümlerin aksine, bunların etik-politik düzlemde eklemlendirilmesidir.” (s. 82)Çevresel yıkımdan kentleşme biçimlerine, oradan yalnızlaşmaya ve bununla depresif öznelliğe; dijital medyadan arzu kodlarının yeniden üretimine ve buna eklenen tüketim davranışının çevresel tahribatına uzanan........