Türkiye’nin siyasal-toplumsal tarihinde ‘felaket zamanlar’ın çok örneği var ne yazık ki ama yine de 1980’li yıllar özel bir dönem olarak nitelenebilir. O yıllarda sistemin beklentilerine aykırı olmak anlamına gelen pek çok özellik ve hatta genç olmak bile potansiyel suçlu sayılmanın nedeniydi. Sosyalist, Kürt, Alevi, ‘gayrımüslim’ olmak ise ‘suçlu’ sayılmanın diğer nedenleri arasındaydı. Bunların sonucu olarak 80’li yıllarda yüzbinlerce insan ağır bedeller ödedi.

O yıllarda o kadar büyük ‘toplumsal sukunet’ vardı ki gazetelerde ‘İnsan Hakları’ gibi iki sözcüğün yanyana kullanıldığı çok az haber olurdu. Onlar da genelde Türkiye ile ilgili değildi. Böyle bir dönemde kurulan İnsan Hakları Derneği (İHD), Türkiye’de muhalif örgütlenme deneyiminin müstesna bir sesiydi. Bir kısmı tutuklu ailelerinin yakını ve insan hakları savunucusu 98 kişi tarafından 1986’da kurulmuş, amacı da “İnsan hak ve özgürlükleri konusunda çalışmalar yapmak” şeklinde formüle edilmişti.

Derneğin Yönetim Kurulu; Nevzat Helvacı, Leman Fırtına, Şaziment Sülekoğlu, Nuri Karacan, Vecihi Timuroğlu, Gülten Akın, Bekir Doğanay, Erbil Tuşalp, İbrahim Açan, Aykut Başçıl, Akın Birdal’dan oluşmuş ve Nevzat Helvacı başkanlığa seçilmişti. İlk şubesi İstanbul’da, Emil Galip Sandalcı’nın, Ankara şubesi de Güngör Aydın’ın başkanlığında kurulmuştu. Takip eden yıl Diyarbakır, Adana, Kayseri, Antalya ve........

© Birgün