Özel haberlerimizi ve günün öne çıkan gelişmelerini kaçırmamak için BirGün’ün WhatsApp kanalını buraya dokunarak hemen takibe alabilirsiniz.

İzlanda, 29 Ağustos’ta Avrupa Birliği’yle üyelik müzakerelerinin yeniden başlatılıp başlatılmamasını oyladı. Sandıktan yüzde 53’e yakın “hayır” çıktı. Bu sonucu ilginç kılan arkasındaki en güçlü dinamiklerden birinin balıkçılığa ilişkin kaygılar olmasıydı. Ülkenin başlıca ihracat kaynaklarından biri ve birçok kıyı yerleşiminin geçim temeli olan balıkçılık, aynı zamanda deniz kaynaklarının nasıl kullanılacağına, gıda üretiminin kimin ihtiyaçlarına göre örgütleneceğine ve bunlar üzerinde karar yetkisinin kimde kalacağına ilişkin çok daha büyük bir sorunu somutlaştırdı. Bu nedenle İzlanda’nın “hayır”ı, bugün gıda egemenliği ile jeopolitiğin nasıl iç içe geçtiğini tartışmak için dikkate değer bir örnek sunuyor.

Öncelikle belirtmek gerekir ki İzlanda Avrupa’dan kopuk bir ülke değil. Avrupa Ekonomik Alanı’nın üyesi olarak AB tek pazarına dahil; malların, hizmetlerin, sermayenin ve kişilerin serbest dolaşımına ilişkin geniş bir AB mevzuatını uyguluyor ve Schengen’in parçası. Ancak AEA’nın kapsamı özellikle ortak tarım ve balıkçılık politikalarını, gümrük birliğini ve AB’nin ortak ticaret politikasını dışarıda bırakıyor. Yani bugün “hayır” denilen şey Avrupa’yla ilişki kurup kurmamak değildi. Tam da bu nedenle, özellikle balıkçılık ve tarım gibi alanlarda ülkenin elinde kalan karar yetkilerinin de ulusüstü düzeye taşınıp taşınmayacağı referandumda belirleyici oldu.

Yani balıkçılığın referandumun merkezinde olması hiç de tali bir mesele değil. Keza deniz ürünlerinin İzlanda’nın ihracatının yaklaşık yüzde 40’ını oluşturduğu ifade ediliyor. Dışişleri Bakanı Gunnarsdóttir, Financial Times’a verdiği demeçte balıkçılığın İzlanda için önemini, ‘Almanya için otomotiv sektörü’ neyse o diyerek özetliyor.

∗∗∗

“Balık için Avrupa’ya hayır” denilerek küçümsenen kaygının özü tam da burada. Fakat işin bir başka boyutu daha var. Balıkçılık üzerindeki karar........

© Birgün