Geçtiğimiz yıllarda yapay zekâ, hem politik ve sosyal hem de iş hayatının önemli başlıklarından birine dönüştü. Hesaplama hızının artması ve birim işlem maliyetlerinin düşmesi, büyük veri merkezlerinin inşasını ve bilimsel-teknolojik devrimlerle günlük hayatımızı dahi dönüştüren gelişmeleri tetikledi.

20.yy’ın ilk yarısında istatistik biliminde yaşanan devrimsel gelişmelerin, büyük verilerin depolanmasını ve işlenmesini mümkün kılan elektronik devrimi sayesinde pratik olarak kullanılabilir hale gelmesi ve aynı dönemde mantıksal/kavramsal inşa yoluyla yapay zekâyı mümkün kılma yolundaki şövalyevâri çabaların çıkmaz sokağa saplanmış olması; bir yönüyle tüm yaşamı kökten dönüştürebilecek sarsıcı gelişmeleri müjdelerken diğer yandan kapitalist-emperyalist sistemin içsel mantığı uyarınca insanlığın geleceği üzerine ciddiye alınması gereken varoluşsal tehditleri görünür kılıyor.

Konu derin ve tıptan, eğitime, sanayiden, toplum bilime ciddi içerimleri var. Öyle ki insan aklının en büyük anıtları olan matematik ve sanat üretimini dahi etkiliyor; korelasyon ve nedensellik arasında kafa karıştırıcı, ezber bozucu yeni tartışmaları tetikliyor. (Yazının ana konusu olmamakla birlikte, bu konunun aynı zamanda felsefi bir meydan okuma olarak anlaşılması gerektiğine dair kişisel/spekülatif düşüncemi de not etmek isterim. İskoç aydınlanmasının şafağında David Hume’un nedenselliğe dair felsefi şüpheciliği Kant ve Hegel/Marx uğraklarıyla cevaplanabilmişti. Bugün de korelasyona ve istatistiğe dayalı yapay zekaya, haddim olmayarak, Humecu-YZ ismini veriyorum.)

Konumuza dönersek; artı-değeri maksimize etmek üzerine kurulu kapitalist toplumun doğal eğilimi gereği hesaplama hızının artışı ve birim enerji maliyetlerinin azalması, tam tersi yönde bir sonuç yarattı ve dünyanın pek çok merkezinde enerji canavarı devasa veri merkezlerinin yaratılmasına yol açtı. Aşağıda soldaki grafik son 10 yılda........

© Birgün