We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close
Aa Aa Aa
- A +

Pandora'nın açık kutusu ve AUKUS

52 16 1
20.09.2021

Dünya 'çökmekte olan Amerikan hegemonyasını' tartışadursun, ABD, Biden başkanlığındaki sadece 9 ayda 'dünya liderliğine geri dönme' vaadi açısından kritik hamleler yaptı. En son Trump yönetiminden devralınan temel dış politik hattan şaşmadan, onun dağıttığı alanı yeniden düzenlemek hedefli bu hamleler, kafa karıştırıcı olmakla birlikte, açıkça 'büyük güç rekabetinin' temellerinin döşenmesi olarak anlaşılabilir.

Biden dış politikasının 9 aylık süreçteki iki önemli girişimi Afganistan'dan çekilme ve AUKUS. İlki, uzun süreli bir Amerikan yaratımı olan Taliban'ın askeri/ideolojik yükünü 'başkalarına' atıp çıkmak iken, ikincisi Asya-Pasifik'e yönelik Anglo-Amerikan çıkarması oldu.

AFGANİSTAN VE AÇIK HALDE BIRAKILAN PANDORA'NIN KUTUSU

'Çılgın' Trump'ın ardından Joe Biden'ı zil takıp oynayarak karşılayan Avrupalılar, yeniden ABD şemsiyesinde rahatça toplanmaktan memnun kaldı. Biden yönetimi zaten bitmesine engel olamayacağı Kuzey Akım-2 boru hattını, Merkel sonrası Almanya'da oluşacak siyasi liderlik eşliğinde 'sonraki maçlara' bırakarak ve AB'nin Çin ile Kapsamlı Yatırım Anlaşmasını mayısta askıya alınmasını cebine koyarak haziranda NATO ittifakında güven tazeledi. Ardından NATO şemsiyesinde Avrupalıları Afganistan'dan çıkardı. Kabil'den tahliye faciası üzerinden mızmızlanan Avrupalılara en iyi yanıtı NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg 'hepiniz oradaydınız' diyerek verdi.

Afganistan'dan kaotik çekilmenin Amerikan hegemonyasının görünümünü sarstığı muhakkak. Ne ki 'sonsuz ders çıkartma' azmini 'hayır' hanesine yazabilen, bunu da dünya ahalisinin hatırı sayılır bir kısmı nezdinde 'meşrulaştırabilen' ABD'nin çok da derdi mi? Asıl yeni 'dert sahiplerine' bakmalı. Durumu en iyi ifade eden geçen haftaki Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) zirvesindeki konuşmasında Rusya lideri Vladimir Putin oldu: "Hepsi gerilerinde; terörizm, uyuşturucu ticareti, örgütlü suç ve -ne yazık ki- dini aşırıcılıkla ilişkili bir dizi sorunu içeren Pandora’nın kutusunu bıraktılar. Hem de açık bir hâlde.”

Pandoranın Kutusu'na, Kollektif Güvenlik Anlaşması Örgütü'nde (KGAÖ) Afganistan odaklı bir pekiştirmeye yönelen Rusya ile Taliban Afganistanını 'Kuşak ve Yol' için fırsat gören Çin hattındaki kırılma olasılığını da ihmal etmeden bakmakta fayda var.

AUKUS

Afganistan'dan geri çekilmenin daha dumanı tüterken AUKUS geldi. Gafları ve unutkanlığıyla namlı Biden, geçen çarşamba bir yanına Britanya Başbakanı Boris Johnson'ını, diğer yanına da Avustralya Başbakanı Scott Morrison'ı alarak AUKUS'u duyurdu. Biden, Johnson'ı ismiyle anarken, Morrison'ın ismini unuttu. Ağzından Britanyalıların kullandığı 'down under' (aşağıdaki) dökülüverdi. Avustralya'ya atfedilen 'vasallığın' psikolojik ifadesi mi, bilinmez.

Özetle, AUKUS, Avustralya, Birleşik Krallık ve ABD'nin isimlerinden oluşan yeni güvenlik inisiyatifi. 'Hint-Pasifik' dedikleri 'Asya-Pasifik'te Quad'ı da seferber etmiş Biden yönetimi, şimdi de Çin'in burnunun dibindeki en önemli ticaret ortağı Avustralya odaklı, ekonomik olarak ballı ve jeostratejik alanı düzenleyici bir hamle yapıyor. Yapay zeka, siber alem ve........

© Birgün


Get it on Google Play