We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close
Aa Aa Aa
- A +

Siyasal kavramlar neden Türkçe değil?

27 5 1
20.09.2021

Ülkemizde hemen her gün tartıştığımız siyasal kavramlar -kimilerinin çok sevdiği nitelemeyle söylemek gerekirse- “kökü dışarıda” terimlerdir! Bunlar bizim “yerli ve milli” ürünlerimiz olmadığı için patentleri de bize ait değildir. Ne var ki tarihsel süreç içinde bu kavramlar uluslararası nitelik kazanarak dünya dillerinin ortak sözdağarına girmiştir.

ODTÜ Kimya Bölümü’nden değerli Hocamız Prof. Dr. İnci Gökmen, halk yığınlarının Batı kaynaklı terimleri doğru anlayabilmesi için bunlara Türkçe karşılıklar bulunması gerektiği görüşünde. Mektubunda diyor ki:

“Sevgili Atila Bey,
BirGün gazetesindeki yazılarınızı okuyorum ve takdir ediyorum. Güzel Türkçemizin güzel kullanılması için çabalarınız çok değerli. Ben epeydir yabancı dillerden Türkçemize giren ama Türkçe karşılığı olmayan, belki de bu nedenle halkımız tarafından anlaşılamayan bazı kelimelerin anlaşılır kılınabileceğini düşünüyorum. Bu konu çok hayati geliyor bana. Bunları halkımızın anlayabileceği bir sadelikte nasıl tanımlayabiliriz ya da bunları karşılayacak sözcükler var mıdır?
Bu sözcüklere bazı örnekler:
Laiklik, demokrasi, emperyalizm, sosyalizm, komünizm
Liste uzar gider,
Çok teşekkürlerimle.”


***

Batı kaynaklı terimlere Türkçe karşılıklar bulmak amacıyla geçmişte kimi çalışmalar yapılmıştır. Örneğin TDK’nin atılım döneminde art arda yayımlanan Terim Sözlükleri bu bağlamda çok değerlidir. TDK’nin “resmi devlet dairesi”ne dönüştürüldüğü 1980 sonrası çalışmaları verimli olmamıştır. 1990’lı yılarda Yabancı Kelimelere Karşılıklar adıyla yayımladıkları kitapçık son derece yetersizdir. Bu çalışmada Batı kökenli sözcüklere öz Türkçe karşılıklar bulmak yerine, daha çok terimlerin açıklamalarıyla yetinilmiştir.

* * *

Gelelim Hocamızın Türkçe karşılıklarını sorduğu sözcüklere…

“Laiklik”, en genel anlamıyla “Din işlerinin dünya işlerine karıştırılmaması”........

© Birgün


Get it on Google Play