Doğruda buluşmak |
Dilbilgisinin her aydın için gerekli ama çok sıkıcı ve öğrenilmesi hayli güç bir disiplin olduğunu kabul etmek gerekiyor. Üstelik bu konu yanılma payını da içinde barındırıyor. Dili doğru kullanan insanların bile onca karmaşık tanımı ve kavramı bellekte tutmaları kolay değil. Bu güçlüğü zaman zaman hepimiz yaşıyoruz. Dahası, kimi konularda dilbilimciler arasında bile oydaşma yok; birinin doğru dediğini öteki yanlış buluyor...
“Belirtisiz ad tamlaması”nı irdelediğimiz geçen haftaki yazımız, geribildirimlerden anladığıma göre, sayıları az da olsa kimi arkadaşlarda kafa karışıklığı yaratmış. Çünkü “Eski İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı” tamlamasının yanlış olduğunu söyleyip “İzmir ne zaman eskidi?” diye soranlar oldu. Onlara, “İzmir eskimedi. Eskiyen, ‘İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı’ unvanıdır” diye yanıt verdim ve belirtisiz ad tamlaması önündeki sıfatın, tamlayanı değil tamlananı nitelediğini anlatmaya çalıştım.
Bir yazar arkadaş da şöyle sormuş:
" ‘Eski’ olan, Belediye mi, Başkan Tunç Soyer mi?”
Böyle sorular, parçalı düşünmekten kaynaklanıyor.
Eski olan, unvandır. Başkan artık o görevde olmadığı için konumu değişmiştir. Bu unvan belirtisiz ad tamlaması niteliğinde bir kalıp olduğundan bütündür, bölünemez. Araya sıfat da giremez. O nedenle doğru ifade, “Eski İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Tunç Soyer”dir. Başka nasıl anlatalım?
Neyse ki Emekli İTÜ Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ümit Şenesen’den gelen ileti, bu tartışmaya son noktayı koymuş görünüyor:
“Merhaba Attila Bey,
Bugünkü yazınız bana 20 yıl kadar önce İTÜ’de yapılan bir senato toplantısını anımsattı. Gündemde yüksek lisans........